Waarom kom ik maar niet van mijn klachten af?

De meeste vrouwen die in mijn praktijk komen hebben al een hele tijd last van hun lijf. Ze hebben darmklachten, onvoldoende energie of problemen met hun hormonen. Ze slapen niet meer zo goed als vroeger en hebben het gevoel dat ze altijd ‘aan’ staan

Al zoveel geprobeerd, het helpt niks

Jarenlang hebben ze hiermee rondgelopen en ondertussen al van alles geprobeerd. Ze eten havermout met blauwe bessen of een smoothie als ontbijt, omdat ze gelezen hebben dat dit veel beter is voor je dan brood of yoghurt. Ze nemen gezonde tussendoortjes en laten hun plak peperkoek staan. Ze eten minder aardappels en lassen regelmatig een vega-dag in waarin ze geen vlees of vis eten. Vaak gaan ze trouw welke week naar de yoga.

Ze doen hun stinkende best, alleen maakt het voor hun klachten allemaal weinig tot niks uit. Hoe frustrerend! Waarom werkt dit nou niet?

Je referentiekader is niet goed

En ik snap die frustratie wel. Je kunt geen tijdschrift of social media kanaal openen of je wordt gebombardeerd met dit soort ‘tips’. En daar zie je dan plaatjes bij van perfect uitziende vrouwen, met een maatje 36 en een gigantisch brede tandpasta-reclame-lach. Ze bruisen zo te zien van de energie en kunnen moeiteloos de hele wereld aan.

En daar sta jij….

Met je buikpijn, je vermoeidheid en je andere klachten en vooral met de steeds terugkerende vraag: wat doe ik nu verkeerd?

Wat doe jij verkeerd?

Nou waarschijnlijk valt dat laatste nog al mee.

Waarschijnlijk heb je best al goede aanpassingen in je voeding en leefstijl gedaan. Je eet al minder brood, je doet iets aan ontspanning, je hebt snelle suikers verruild voor een gezonder alternatief.

Dat is gewoon verdomd knap gedaan!

Alleen is het maar een klein stukje van jouw oplossing. Het is een beginnetje. Een goed beginnetje, dat wel, maar een beginnetje.

Je moet naar het geheel kijken

Kijk, die klachten van je staan niet op zichzelf. Die houden verband met elkaar en met alles wat je tot nu toe bent tegengekomen in je leven. Je lichaam heeft gaandeweg jouw leven steeds haar stinkende best gedaan om de boel zo af te stellen dat jij – gegeven de omstandigheden waarmee je het te doen had – zo goed mogelijk kon functioneren.

Die aanpassingen van je lijf zijn echter niet bedoeld om blijvend te zijn. Dat is een tijdelijke noodoplossing van je lichaam. Het geeft jou de tijd en ruimte om aan het onderliggende probleem te werken. En als je dat niet hebt kunnen doen, dan gaat het lijf bij de volgende uitdaging weer een nieuwe aanpassing doen. En weer een, en weer een…. afijn, je snapt wat ik bedoel denk ik.

En zo kan een simpele aanpassing die leidt tot af en toe buikpijn en diarree, via een hele route leiden tot vermoeidheid, hormonale problemen en zelfs chronische ziekten. En daar, lieve vrouw, helpen blauwe bessen bij je ontbijt gewoon niet genoeg tegen.

Wat wel helpt

Wat wel helpt is om de hele koe bij de hoorn te vatten. Om nu eens te gaan zitten voor wat je lijf je probeert te zeggen en de puzzel van jouw oplossing te gaan leggen. Dat is wat de vrouwen in mijn praktijk doen. En dat werkt! Dat levert uiteindelijk plaatjes op van prachtige (echte) vrouwen die stralen omdat ze inderdaad bakken met energie hebben en goed in hun vel zitten.

Klinkt goed of niet? Iets voor jou? Laat me dat eens per mail weten.

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Is glutenvrij eten eigenlijk wel gezond?

Regelmatig krijg ik de vraag of glutenvrij eten eigenlijk wel gezond is. Want glutenhoudende volkoren graanproducten zijn toch een belangrijke bron van vezels, vitaminen en mineralen? Bovendien eten we al sinds onze kindertijd gluten en dat deden onze ouders en grootouders ook al, dat zal toch niet zonder reden zijn? Is het daarom niet beter als we wel af en toe gluten eten?

Dit zijn hele terechte vragen. Tijd dus om die eens te beantwoorden.

Wat zijn gluten?

Gluten zijn eiwitbestanddelen in bepaalde granen, zoals tarwe, spelt, rogge en gerst. Deze stukjes eiwit kunnen we in principe verteren in ons spijsverteringskanaal. Hiervoor gebruikt het lichaam DPP IV enzymen. 

De beschikbare hoeveelheid DPP IV enzymen in het lijf is echter beperkt. Ze zijn ook niet bedoeld om gluten te verteren maar om onze endorfines af te breken als zij hun functie hebben volbracht. Endorfines zorgen onder andere voor het onderdrukken van pijn en geven vaak een gevoel van geluk. Mensen die weinig DPP IV enzymen hebben of veel endorfines moeten afbreken kunnen dus onvoldoende enzymen hebben om gluten goed af te breken. Hierdoor kunnen klachten ontstaan na het eten van gluten.

Wat doen gluten in je lichaam?

Gluten zijn een trigger voor je lijf om de tight junctions open te zetten. Tight junctions kun je zien als een soort nietjes die de individuele darmwandcellen aan elkaar nieten. Hierdoor sluiten deze heel goed tegen elkaar en is de darmwand mooi dicht. Er kan dan niet zomaar van alles door de darmwand heen de bloedbaan in en dat is ook de bedoeling. Door het openzetten van de tight junctions wordt dit beschermingsmechanisme aangetast. De vraag is waarom je lijf dit doet.

Hoe reageert je lijf op gluten?

Recent wetenschappelijk onderzoek laat zien, dat het lichaam gluten eigenlijk niet zo goed begrijpt. Het lichaam reageert namelijk op gluten alsof het een pathogeen is. Een pathogeen is een indringer van buitenaf waar je ziek van kunt worden, zoals bijvoorbeeld een virus, bacterie of schimmel. 

Het lichaam doet dit, omdat het door het openzetten van de tight junctions meer water vanuit de bloedbaan in de darmen kan brengen. Het lichaam spoelt hiermee als het ware de gluten weg net zoals het lichaam dat bij een pathogeen zou doen. Dat daarbij het risico bestaat dat er juist pathogenen het lijf kunnen binnenkomen omdat de darmwand verhoogd doorlaatbaar is op dit moment neemt het lichaam op de koop toe.

Gluten zijn niet nodig voor je gezondheid

Het is niet waar dat je gluten nodig hebt voor een goede gezondheid. Ook is het niet zo dat het niet eten van gluten zorgt voor voedingstekorten en daarom slecht is voor je gezondheid. 

Het is wel zo dat volkorenproducten naast gluten ook vezels, vitaminen en mineralen bevatten maar effectief heb je daar niet zoveel aan. De vezels van granen zijn bijvoorbeeld lang niet zo geschikt om een goede darmflora te hebben en houden als de vezels uit groenten en fruit. Hoe dat zit kun je hier lezen. Bovendien bevatten granen antinutriënten zoals fytinezuur die onder andere mineralen binden. Hierdoor kun je ze niet meer opnemen in je lijf en verdwijnen ze het toilet in.

Al met al is er dus geen enkele reden waarom je af en toe of regelmatig gluten zou moeten eten. Dat wil niet zeggen dat je dan nu over moet stappen op glutenvrije producten als alternatief. Waarom dat is, lees je hier.

Wat doet deze blog met je? Wil je dat hieronder met mij delen?

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Detoxen: een goed idee of juist niet?

In het voorjaar hoor ik regelmatig, met name vrouwen, vertellen dat ze een detox kuur gaan doen of willen doen. Ze hebben er online het een en ander over gelezen en dat klinkt allemaal heel goed. Ze zien het als een soort voorjaarsschoonmaak maar dan van hun lijf in plaats van hun huis. En inderdaad als je daar zo naar kijkt, dan klinkt dat als een heel goed idee. Toch is het dat wat mij betreft niet. Tenminste, niet zoals een traditionele detox kuur wordt gedaan. 

Waarom wil je detoxen?

We leven in een omgeving die helaas vrij belast is met allerlei gifstoffen en die krijgen we ook allemaal binnen. Denk aan uitlaatgassen in de lucht, pesticiden en herbiciden op de voeding en medicijnresten in het drinkwater. De behoefte om te detoxen is helder: je wilt deze stoffen zo min mogelijk in je lijf. 

Wat doet je lijf met gifstoffen?

Maar voor je gaat detoxen moet je je eerst afvragen hoe je lichaam eigenlijk omgaat met dit soort gifstoffen. Het lijf kan namelijk prima detoxen. De lever speelt daarbij een grote rol, net als de nieren, huid, longen en de darmen.

In de lever worden gifstoffen afgebroken tot stoffen die het lichaam via de urine en de ontlasting kunnen verlaten. Ook via de longen en huid kunnen afgebroken gifstoffen het lichaam verlaten. Voorwaarde daarvoor is wel, dat het gaat om gifstoffen die de lever goed heeft kunnen afbreken. Helaas is dat niet met alle toxische stoffen uit onze leefomgeving zo. Dit soort stoffen worden dan niet uit het lichaam verwijderd. 

De lever stuurt deze gifstoffen naar de vetcellen. Deze gifstoffen worden in de vetcellen opgeslagen omdat dit de minst schadelijke oplossing is. Veilig en wel opgeborgen heeft het lichaam er het minste last van. Natuurlijk was het beter geweest als we deze stoffen het lichaam wel hadden kunnen verlaten, maar soms gaat dat dus niet.

Wat gebeurt er in je lijf als je gaat detoxen?

Bij een traditionele detox is vasten een onderdeel van het programma. Heel vaak komt sap-vasten voor als detox-methode. En met name in dat vasten zit het probleem. 

Bij vasten komt er geen energie binnen met de voeding. Het lichaam moet op zoek naar andere manieren om aan de energiebehoefte te voldoen. Dat doet het lijf door vetcellen af te breken. Daarbij komen vetten vrij die worden omgezet in energie. Het probleem is alleen dat in die vetcellen ook gifstoffen zaten waar de lever niets mee kon. Die gifstoffen komen dan vrij. Daarom klagen veel mensen die detoxen over hoofdpijn, jeuk, misselijkheid en vermoeidheid. Dat is in veel gevallen een reactie op de vrijgekomen gifstoffen.

Detoxen moet een onderdeel van je dagelijks leven zijn

Een detox-kuur is dus wat mij betreft niet zo handig. Beter is het om detoxen een onderdeel te laten zijn van je dagelijks leven. En dat is makkelijker dan je denkt.

Ontgiften begint natuurlijk met op te letten dat je zo min mogelijk gifstoffen binnen krijgt. Zeker voor vrouwen is dat belangrijk, want veel gifstoffen verstoren je hormonale systeem. Daarover schreef ik al eerder deze blog.

Verder zorg je ervoor dat je lever zo goed mogelijk kan functioneren. De lever heeft daarvoor vooral voldoende eiwitten, vitamines en mineralen nodig. Die haal je uit verse, volwaardige en vooral biologische voeding. Lukt dat niet goed, dan neem je een goede multi waarmee je zorgt dat je in ieder geval alle vitaminen en mineralen binnenkrijgt die je nodig hebt.

Ook is regelmatig bewegen een heel belangrijk onderdeel van ontgiften. Het proces van ontgiften gaat beter als je je een beetje inspant bij dat bewegen, zodat je gaat zweten. Zweten is een hele mooie manier om je van gifstoffen te ontdoen. Daarom is het ook slim om regelmatig naar de sauna te gaan.

Hoe gaat het met jouw ontgifting? Welke van deze drie stappen zouden bij jou nog wel wat meer aandacht mogen krijgen? Wil je dat hieronder laten weten?

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Maar ik eet al zo gezond….

Als ik een euro zou krijgen voor elke keer dat ik deze zin hoor, dan zou ik niet hoeven werken. Nou ja, zo ongeveer dan hè? En toch zitten deze vrouwen die dit tegen mij zeggen bij mij aan tafel met een hele bups klachten. Klachten die ze al jaren hebben. Klachten die met al die gezonde voeding niet zijn overgegaan.

Hoe kan dat nu?

Wat is voor jou gezonde voeding?

De eerste vraag die ik aan deze klanten stel is natuurlijk: Wat is voor jou gezonde voeding? Beschrijf dat eens voor me. Heel vaak is voor mij dan al duidelijk waar de schoen wringt.

Ze hebben yoghurt met cruesli en blauwe bessen als ontbijt en tussen de middag brood met beleg. Daar hebben ze wel een tomaat of komkommer bij. Soms nemen ze ook een soepje of salade, maar dan wel met een boterham of cracker erbij want anders vult het niet. Tussendoor nemen ze een stukje fruit in de ochtend en een plak volkoren ontbijtkoek of een handje nootjes in de middag. Bij het avondeten eten ze groenten, af en toe een stukje vlees maar ook vaak een vleesvervanger. Aangevuld met rijst, pasta of aardappels. Een stukje chocolade bij de thee ’s avonds en in het weekend daarna nog een glaasje wijn met een handje nootjes.

Het spijt me om te moeten zeggen, maar dit is geen gezonde voeding.

Wat is voor je lijf gezonde voeding?

Je lijf heeft voeding nodig waar iets in zit waar het wat mee kan. Dat ‘iets’ zijn voedingsstoffen. Vitamines, mineralen, allerlei plantstoffen, maar ook eiwitten en gezonde vetten. Als je veel voeding eet die uit een fabriek komt, zoals brood, crackers, pasta en andere bewerkte producten, dan zitten die voedingsstoffen dat daar niet meer voldoende in. En dan maakt het daarbij niets uit dat er op de verpakking staat: ‘natuurlijk’, ‘biologisch’ of een andere leuke marketingslogan die jou wil doen geloven dat je goed bezig bent.

Maar wat nu als je dit allemaal al niet meer eet en toch klachten hebt?

Waarom heb je toch klachten terwijl je gezond eet?

Ik heb natuurlijk ook klanten die echt al wel gezonder zijn gaan eten. Ze eten meer groenten, meer onbewerkte voeding en eten ook niet de hele dag door. En toch….. ook zij hebben klachten. Hoe kan dat dan?

Ook daar kan ik natuurlijk altijd iets vinden in de voeding dat nog niet goed gaat. Dat is logisch, want ik heb (gelukkig) meestal meer kennis over voeding en hoe dat je lijf beïnvloedt dan mijn klanten hebben. Het zou wat zijn als dat niet zo was… Maar zelfs als ze inderdaad alles goed doen met de voeding, dan nog kunnen er klachten zijn. Hoe frustrerend is dat?

In die gevallen ga ik kijken naar hoe de spijsvertering werkt. Want je kunt nog zo goed eten, als je het niet goed kunt verteren heb je er niks aan (en komt je lijf dus voedingsstoffen tekort). Een slechte vertering merk je bijvoorbeeld aan een opgeblazen gevoel, boeren, darmgeluiden, misselijk na het eten van iets meer vetten en slechte of wisselende ontlasting. Maar ook het microbioom kan een bottleneck zijn waarom je toch nog niet goed gaat ondanks goede voeding. Zonder de juiste beestjes in je buik kun je namelijk je voeding ook niet goed verteren en heb je moeite om de juiste voedingsstoffen binnen te krijgen.

En uiteraard kijk ik naar hoe goed kun je ontspannen? Slaap je nog echt goed? Beweeg je op een manier die bij je past? Heb je een beetje een fijn leven voor jezelf gemaakt of knelt dit eigenlijk behoorlijk? Dit heeft allemaal effect op je spijsvertering en dus op hoeveel voedingsstoffen je lijf heeft om goed te werken. Alleen als je je lijf echt geeft wat het nodig heeft (qua voeding, maar ook ontspanning en dergelijke), kan het gaan helen. Dan kan herstel plaatsvinden. En dan krijg jij meer energie, voel je je fitter, heb je geen omkijken meer naar je lijf en kun je gewoon weer vol enthousiasme ondernemen wat je zo graag wilt. En daar verlangen al mijn klanten naar.

Wat denk je nu je deze blog hebt gelezen? Krijgt jouw lijf alle voedingsstoffen die het nodig heeft? Of is er werk aan de winkel? 

Wil je dat hieronder met mij delen?

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Hoe belangrijk ben jij eigenlijk?

Misschien vind je dit een rare vraag en denk je meteen: “heel belangrijk”. Daar heb je natuurlijk gelijk in. Toch vraag ik je om er nog eens even wat dieper op te voelen. Hoe belangrijk ben jij eigenlijk in jouw leven? En leef je daar ook naar?

Vrouwen zetten zichzelf vaak opzij

Wij vrouwen hebben vaak een groot aantal rollen te vervullen in ons leven. Dat willen we ook graag. We hebben een carrière die we belangrijk vinden, maar ook vaak een partner of gezin die we zeker zo belangrijk vinden. We hebben vriendinnen waar we ervoor willen zijn en misschien ook nog ouders waar we voor moet zorgen zo af en toe. Kortom best een druk en vol leven.

Alleen… 

Waar ben jij in dat drukke leven? Heb jij ook ‘me-time’ in jouw agenda staan? Tijd alleen voor jou? Om te lummelen, te voelen, te doen wat op dat moment als echt voedend voor jou voelt? En hoe strikt hou jij je aan die ‘me-time’? Is die echt voor jou of schuif je die net zo gemakkelijk weer opzij als er iets of iemand anders tussendoor komt?

Jezelf opzij zetten geeft klachten

Het geeft natuurlijk helemaal niet als het eens een keertje voorkomt dat je jezelf even opzij moet zetten voor een ander of voor je werk. Daar krijg je niks van. Maar wat als je dat nu keer op keer doet? Als je werk, je partner, je gezin, familie of vriendinnen eigenlijk steeds voorrang krijgen? Omdat er altijd wel iets is dat aandacht vraagt. Geeft het dan ook niks?

Ik vrees dat het antwoord is dat het dan wel iets geeft. En hoe langer je het doet, hoe meer het gaat geven. Het geeft bijvoorbeeld onrust in je lijf. Je gaat ‘aan’ staan en komt niet meer tot rust. Je gaat niet meer zo makkelijk ‘uit’. Je staat als het ware een groot deel van de tijd in de vecht/vlucht-stand.

Hierdoor ga je steeds meer last krijgen van je eten en je snapt echt niet meer waarom. Gisteren kon je deze voeding prima eten en vandaag lukt het ineens niet meer. Er is geen pijl op te trekken. Je voelt je ook vaak opgeblazen en je buik doet regelmatig zeer of is aanwezig. Je ontlasting wisselt van obstipatie naar diarree en alles wat er tussen zit.

Dit alles kost ook heel veel energie. En dat merk je, want je bent en blijft de laatste tijd maar zo moe. Je herstelt niet meer echt en je slaapt ook niet meer zo diep en fijn als voorheen. Dat gebrek aan energie heeft ook weer effect op je humeur, geheugen, concentratie, noem maar op. Zo kan ik nog wel even doorgaan maar je hebt een idee nu toch?

Wat zegt het stemmetje diep van binnen?

Dus stel ik de vraag nog eens: hoe belangrijk ben jij eigenlijk? Ben een even echt stil en luister eens naar dat hele zachte stemmetje diep van binnen. Wat zegt dat? Voelt zij dat ze echt belangrijk is in jouw leven of zegt ze: en ik dan?

Heb je een diep verlangen naar even niks doen, in het bos gaan lopen, naar de sauna of de masseur gaan? Even echt tijd nemen voor jezelf. Om je batterij weer op te laden. Zodat je er weer kunt zijn voor al die andere rollen in je leven waar je ook echt gelukkig van wordt?

Sta eens even stil, nu op dit moment, bij hoe jij je echt voelt. Wat heb jij nu nodig? En geef jezelf dat dan ook meteen. Kun je vandaag nog iets doen zodat jij je beter voelt? Plan een dagje niks doen in. Niet over 6 weken, maar ergens vandaag of morgen. Zo belangrijk ben jij namelijk.

Laten we eerlijk zijn: er is altijd wel wat. Niet alleen op wereldniveau maar ook gewoon in het klein in je eigen leven. Laat dat niet belangrijker zijn dan jij!

Wat doet deze blog met je? Wat zegt jouw innerlijke stemmetje en hoe ga jij daarop reageren?

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Waarom je geen dieet moet volgen

In mijn blog van vorige week heb ik antwoord gegeven op de vraag of het aanpassen van je voeding iets is voor even of voor altijd. In het verlengde van deze vraag ligt de vraag of het aanpassen van je voeding betekent dat je dan een dieet moet volgen en zo ja, welk dieet dan. 

Beide vragen kunnen je (onbewust) tegenhouden om met je voeding aan de slag te gaan. En dat is zo zonde!

Je voeding aanpassen is geen dieet

Als je met je voeding aan de slag gaat omdat je meer energie wilt hebben en minder last wilt hebben van je spijsvertering, darmen, hormonen of iets anders in je lijf waar je wel klaar mee bent, dan is dat per definitie geen dieet. Het is een ontdekkingsreis. Je gaat ontdekken welke voeding jou het beste voedt. Op welke voeding jouw lijf het goed doet. Welke voeding jouw stemming, humeur, concentratie, geheugen, energie etcetera ondersteunt. 

Met je voeding aan de slag gaan is dus een hele persoonlijke zoektocht. Het gaat om voelen wat voor jou werkt. Voor jouw lijf, voor jou als mens en – heel belangrijk – in jouw leven. Daar zijn geen vastomlijnde regels voor die je perse moet volgen om succes te hebben, zoals bij een dieet wel het geval is. Daarom is het dus ook geen dieet.

Het toch een dieet noemen hindert je succes

Natuurlijk is het wel zo dat je andere dingen op je bord gaat aantreffen dan voorheen. Je bent immers op zoek naar wat voor jou het beste voedingspatroon is. Zo krijg je een nieuw voedingspatroon. Een die wel past bij wie jij nu bent. 

Mensen in je omgeving gaan opmerken dat je dingen anders doet met je voeding dan voorheen. Bijvoorbeeld omdat je op een verjaardag even het taartje laat staan of omdat je uit lunchen met je vriendinnen een salade bestelt en het brood achterwege laat. De meeste mensen vinden dit interessant. Wat gebeurt hier? Ze gaan je dan vragen of je op dieet bent. Het is verleidelijk om ja te antwoorden op die vraag. Toch doe je dat beter niet. Door het een dieet te noemen gebeuren er namelijk in je onbewuste een aantal dingen.

Een dieet is beperkend

Het woord ‘dieet’ wordt meestal geassocieerd met restricties en beperkingen. Waarschijnlijk doe jij dat ook. Je bent op dieet, dus je mag de komende tijd dit en dit niet….. Dat is per definitie niet leuk. Een dieet is daarom ook vaak iets dat je het moet gaan ‘volhouden’. Weer niet leuk.

Het hele concept van voelen hoe voeding effect heeft op jou is daarmee weg. Je staat immers op slot met je ‘beperkingen’ en ‘volhouden’. Het geeft weerstand. Je hersenen gaan je vervolgens regelmatig vragen wanneer het eens klaar is met het dieet. Wanneer je weer gewoon mag eten. Wanneer je weer alles mag. Het hele proces van ontdekken en voelen is daarmee over.

Een dieet is tijdelijk

Bovendien impliceert het woord ‘dieet’ dat wat je aan het doen bent met je voeding iets tijdelijks is. Ook daarmee zet je de rem op je proces. Jij bent namelijk aan het leren hoe je met voeding zo goed mogelijk voor jou zorgt. Voor je lijf, voor je geest, voor je ziel. Ik hoop dat je niet van plan bent om dat tijdelijk te doen. Ik zou je gunnen dat je altijd goed voor jezelf zorgt. Dat is niet iets tijdelijks.

Nou heb ik in mijn blog van vorige week gezegd dat je voeding aanpassen meestal niet voor altijd is. Misschien denk je nu dat ik in deze blog iets anders zeg. Dat is niet zo. 

Hoe ga je om met voeding waar je (wat) last van hebt?

Als jij ontdekt hebt wat voeding met je doet. Hoe het je kan helpen je beter te voelen maar ook hoe het bijdraagt aan sommige van je klachten. Dan heb je vervolgens een keuze en dat is de echte winst van je voeding gaan aanpassen. 

Jij bepaalt dan namelijk wat je doet met deze kennis. Misschien besluit jij wel dat je de voeding uit de tweede categorie niet meer eet. Dan is dat iets voor altijd (tot jij een uitzondering maakt). Omdat jij echter zelf die keuze maakt, is het geen restrictie meer. Jij voelt je er goed bij. Dat maakt een wereld van verschil.

Of misschien besluit jij wel dat je de voeding waar je lijf niet zo goed op reageert toch af en toe eet. Gewoon omdat jij het zo lekker vindt of omdat het in sommige situaties heel fijn is om mee te kunnen doen. Je neemt dan op de koop toe dat je er dan een beetje last van hebt. Ook dat is prima. Jij bepaalt hoe jij goed voor jezelf zorgt en wat goede zorg is. Niks geen van buitenaf opgelegde regels. Het was immers geen dieet.

Wat doet deze blog met jou? Wil je dat hieronder met mij delen?

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Je voeding aanpassen: is dat voor altijd?

Regelmatig spreek ik vrouwen die al een tijdje rondlopen met de gedachte om hun voeding aan te passen om te zien of ze zich daar beter door gaan voelen. Ze hebben al jaren last van hun spijsvertering, hebben onrustige darmen of hebben veel last van vermoeidheid en stressklachten. Ergens diep van binnen voelen ze heel goed aan dat voeding hierbij een rol zal spelen. Ze willen zich echt heel graag beter voelen en een natuurlijke aanpak trekt ze het meeste aan. Toch houdt iets hen tegen om nu echt de stap te zetten en het te doen.

Als ik dan vraag wat hen tegenhoudt, dan hoor ik vaak dat ze er een beetje tegenop zien. Ze vragen zich af of ze dan nooit meer de dingen mogen eten die ze nu zo lekker vinden. Het idee dat het aanpassen van hun voeding iets is voor altijd schrikt toch wat af. De vraag is of dat nou terecht is.

Hoelang moet ik dan anders eten?

De vraag of het aanpassen van je voeding iets is voor tijdelijk of voor altijd is een hele logische vraag. Het antwoord hangt er een beetje vanaf. Welke klachten heb je? Hoe ernstig zijn die? Hoeveel verbetering wil je daarvan hebben? Wat is de oorzaak van de klachten en welke rol speelt voeding daarin?

Stel je hebt coeliakie, de ziekte van Crohn of een trage schildklier. In die gevallen is het niet handig als je gluten eet. Bij deze aandoeningen geldt dat af en toe toch gluten eten klachten geeft of de aandoening in stand houdt. Dan is het toch het best om gluten echt uit je menu te halen. Voor altijd. Zo simpel is het soms.

Vaak ligt het echter genuanceerder. Vaak gaat het om de balans tussen wat je eet en om hoe vaak je iets eet waar je lijf eigenlijk niet blij van wordt. Voor altijd iets niet meer eten hoeft dan niet.

Voeding als medicijn: hoe werkt dat?

Als je voeding gaat inzetten als medicijn, dan is het wel zaak dat je voeding waar je lijf hinder van heeft even niet eet. Hoelang dat ‘even’ is, hangt af van de ernst van de klachten, hoelang je ze al hebt en hoe goed je lijf op de nieuwe voeding reageert. Een aantal weken tot maanden moet je wel aanhouden. 

Na deze periode voelen de meeste van mijn klanten zich echter zo goed, dat ze de voeding die ze dan al een tijdje niet meer eten zonder er over na te denken uit hun menu houden. Of ze proberen hun ‘oude’ voeding weer een keer uit en merken eigenlijk dan pas echt hoe hun lijf erop reageert. Op basis daarvan maken ze de keuze om die voeding niet meer te eten of dat af en toe wel te doen en dan de klachten voor lief te nemen.

Waar start je als je voeding wilt aanpassen?

Een belangrijke vraag is waar je begint als je met je voeding aan de slag gaat. Zeker als je er wat tegenop ziet, is het slim om de juiste plek om te starten te kiezen. Kijk daarom eens naar je week. Welke dagen heb je de meeste ruimte? Op welke dagen voel je je het beste, het meest ontspannen? En wat zou je op die dagen willen uitproberen? 

Misschien wil je op die dagen wel een salade tussen de middag eten in plaats van een boterham. Of kies je voor een avondmaaltijd zonder pasta, rijst of aardappels, maar met meer groenten. Het hoeft niet meteen groots en meeslepend te zijn.

Laat je toetje eens weg op zo’n dag. Of stop na het avondeten met eten, dus laat dat chocolaatje bij de thee of dat kleine handje nootjes om 22.00 uur lekker staan en geef je spijsvertering eens wat rust.

Voel waar jij wilt beginnen. Wat jou haalbaar lijkt. En doe dat op een moment dat daarvoor het best geschikt is. Vandaar ga je verder op jouw pad. In jouw tempo. En je voelt wat het met je doet. Ik weeJe voeding aanpassen: is dat voor altijd?t zeker dat dit laatste je grootste motivator gaat zijn.

Over hoe je met succes, blijvend je voeding aanpast en waar je in het begin dan tegenaan kunt lopen heb ik al eerder een blog geschreven. Die kun je hier lezen.

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Wat angst doet in je lijf en hoe je daarmee om kunt gaan

Elke keer als ik haar spreek en vraag hoe het met haar is, is het eerste wat ze met me deelt iets waar ze bang voor is. Iets waar ze zich zorgen over maakt of wat ze heel erg vindt. Dat kunnen relatief kleine dingen zijn in haar omgeving of grotere dingen in de wereld om haar heen. Vaak zijn het dingen waar ze helemaal geen invloed op heeft. 

Ze wordt helemaal meegenomen door haar angstige gevoelens en zorgen. Naar een plekje waar ze het niet fijn vindt. Ze zegt wel tegen me dat ze het naast zich neer legt, maar dat lukt toch niet zo goed. En dat snap ik wel, want angst is een hele sterke emotie. Angst zit evolutionair ingebakken in onze genen. En dat is maar goed ook, want angst is een beschermingsmechanisme tegen gevaar. 

Angst is dus een gezonde emotie. Maar het wordt een probleem als je het continu of heel vaak ervaart. Dan is angst een ongezonde emotie die veel gedoe in je lijf geeft.

Angst zet je stresssysteem aan

Angst is voor je lichaam een alarmsignaal. Een beetje vergelijkbaar met het brandalarm in je huis. Als het afgaat, dan kom je in actie. Je kunt niet anders, want het signaal is oorverdovend en je wilt maar één ding namelijk dat het weggaat. Hetzelfde gebeurt met angst.

Angst is zo’n sterk alarmsignaal dat het direct en zonder pardon je stresssysteem activeert. Dit systeem pompt meteen adrenaline door je lijf. Dit zorgt er onder andere voor dat je hartslag en bloeddruk stijgen, je ademhaling versnelt en je spieren paraat staan. Je wordt hyper alert en ziet alles. Angst zorgt er via het stresssysteem voor dat je klaar staat om te vechten of vluchten.

Angst activeert je immuunsysteem

Angst is ook een alarmsignaal dat het immuunsysteem activeert. Ook dat is heel fijn. Want als jij moet vechten of vluchten, dan is de kans dat je daarbij een paar schrammen, butsen of erger oploopt serieus aanwezig. Dit is onder andere een risico voor het oplopen van een infectie, dus het immuunsysteem moet paraat staan om dat op te vangen. En dat doet het ook.

Angst kost heel veel energie

Omdat angst je stress- en immuunsysteem activeert, heeft je lijf ineens een enorm veel energie nodig. Dit moet ergens vandaan komen. Daarom geven de hersenen de darmen de opdracht om snel zo veel mogelijk water, suiker en zout vanuit de ontlasting door te laten naar de bloedbaan. Om dit te doen zet de darmwand zich een beetje open. Super handig. Alleen jammer dat zo ook virussen, bacteriën en schimmels mee naar binnen kunnen. Dit is een extra belasting voor het lijf en kost dus nog meer energie.

Continu angst ervaren is ongezond

De hersenen gaan bij een forse extra behoefte aan energie de beschikbare energie herverdelen onder de organen. Alle energie gaat naar overleven. Organen die daarvoor niet direct noodzakelijk zijn krijgen minder energie. Je spijsvertering, darmen, hormoonhuishouding, huid, haren, gewrichten etc. moeten het dus met minder doen. 

Als dat heel even is, geeft dat niks. Als dat langer duurt, dan gaan deze organen protesteren en klachten geven. Je spijsvertering doet het dan niet meer zo goed, je ontlasting gaat alle kanten uit, je haar valt uit, je huid is droog, je gewrichten zijn niet meer zo soepel, dat soort dingen. En ondertussen staat je stresssysteem nog aan, dus je hartslag is hoog, je bloeddruk ook, je spieren zijn continu gespannen en je kunt bijna niet meer diep in je buik ademen. Dit is allemaal niet zo goed voor je gezondheid.

Angst is dus buitengewoon handig als er een acuut en reëel gevaar is dat jouw leven op dit moment direct bedreigt. Maar nu je weet wat het allemaal teweegbrengt in je lijf, snap je natuurlijk wel dat continu angst ervaren negatieve gevolgen heeft voor je gezondheid. 

Gezond omgaan met angst

Angst kennen we allemaal. En zeker nu. We leven al even in bijzondere tijden en angst lijkt helaas continu aangewakkerd te worden. Gelukkig kun je daar zo mee omgaan dat jouw lijf niet leeft in een huis waar continu het brandalarm aanstaat.

Haal angst bijvoorbeeld niet nodeloos binnen. Stop of minder met het kijken of luisteren naar het nieuws of praatprogramma’s over actualiteiten. Lees minder of veel selectiever de krant en social media berichten. Vertrouw erop dat als er echt iets is wat jij weten moet, dat dit ook wel zal gebeuren. 

Spreek met je vrienden, familie en collega’s af dat jullie de focus van je gesprekken leggen op de mooie kanten van het leven. Geniet daar met elkaar van. Natuurlijk mag je delen waar je angstig voor bent of je zorgen over maakt. Zet daar wel een grens op. Dus spreek af dat je het er even over mag hebben, zodat je kunt delen waar je mee zit. Help elkaar daarmee en laat het dan los in het vertrouwen dat de oplossing komt op het juiste moment.

En als je angst ervaart, vraag je dan elke keer af: heb ik NU, op dit specifieke moment in de tijd, een probleem waarmee ik NU iets moet? Zo ja, dan onderneem je actie. Zo nee, dan adem je rustig in en uit en ga je iets anders doen. Iets leuks. Even naar buiten, je neus in de zon steken of een kopje kamillethee drinken.

Heb jij iets dat jou heel goed helpt als je last hebt van angstige gevoelens? Wil je dat hieronder delen zodat we elkaar kunnen helpen en inspireren? 

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Waarom je spijsverteringsklachten hebt bij stress

Ik weet niet hoe het met jou is, maar zelf heb ik regelmatig last van stress. Gewoon, omdat er teveel op mijn bordje ligt. Omdat ik teveel wil in te weinig tijd. Omdat ik mezelf voorbij ben gelopen. Dat soort dingen. Je kent het waarschijnlijk wel.

Ik zie het ook om me heen. In mijn praktijk bij de vrouwen die ik begeleid en bij mijn vriendinnen. Altijd maar ‘aan’ staan, actief zijn, meerdere dingen tegelijkertijd doen, het lijkt onontkoombaar in onze huidige manier van leven. Het punt is alleen dat je lijf daar niets van snapt. En dat merk jij aan gedoe in je lijf en dan vaak als eerste in je spijsvertering.

Hoe werkt je spijsvertering?

Je spijsvertering begint in de mond waar de enzymen in je speeksel bepaalde delen van je voeding al een beetje verteren. Daarna gaat het eten naar de maag, waar het maagzuur ervoor zorgt dat de eiwitten in je voeding zodanig worden voorbewerkt dat ze verderop in je dunne darm kunnen worden verteerd door je spijsverteringsenzymen. Simpel en efficiënt geregeld en op elkaar afgestemd zullen we maar zeggen. Er is alleen één nadeel…..

De aansturing van je speekselproductie, de juiste samenstelling daarvan en ook de productie van voldoende maagzuur wordt geregeld door je centrale zenuwstelsel. En wel door het deel van je zenuwstelsel dat zich bezig houdt met rust, ontspanning en herstel. Dat deel noemen we het parasympatische zenuwstelsel. Alleen als dit deel van je zenuwstelsel aan staat, kun je voldoende speekselenzymen en maagzuur produceren om je eten goed te verteren.

Wat doet stress met je spijsvertering?

Als jij continu gestresst rondloopt, maak je gebruik van het sympatische deel van je zenuwstelsel. Dat deel doet je hartslag stijgen, verhoogt je ademhaling, spant je spieren aan enzovoorts. Het maakt je klaar om te vechten of vluchten en te overleven. En laten we eerlijk wezen: als je op het punt staat om te vechten of vluchten om in leven te blijven, dan denk je niet aan eten of wel? 

Je lijf in ieder geval niet. Het zet bij stress dus de spijsvertering op non-actief. Dat hoort zo….. andere dingen zijn namelijk belangrijker, zoals overleven. Eten doe je daarna maar weer. Het punt is alleen dat jij wel aan het eten bent geweest. Daarom krijg je bij stress dus gedoe in je maag, in je darmen en met je ontlasting.

Eerste stappen op weg naar een betere spijsvertering

Als je dit nu weet, wat zou dan voor jou de eerste stap kunnen zijn op weg naar een betere spijsvertering? Stop eens heel even met lezen, sluit je ogen een moment en voel wat je lijf aangeeft, wat er in je opkomt.

Een hele belangrijke eerste stap die je kunt zetten is ontspannen rondom de maaltijden. Neem daar gewoon iets meer tijd voor. Ga rustig aan tafel zitten, leg je telefoon of tablet weg en adem een paar keer rustig in en uit. Probeer daarbij de uitademing net iets langer te laten zijn dan de inademing. Zucht een paar keer luidruchtig. Laat de opgebouwde stress van de dag tot aan dat moment los. Pas daarna ga je eten.

Kauw je eten vervolgens minimaal 30 keer per hap. Wat…? 30x?? Ja, minimaal 30x per hap. Dat zorgt ervoor dat je speekselenzymen hun werk kunnen doen. Daarna slik je de voeding door.

Na het eten blijf je nog 15 minuutjes (een half uur is beter, maar een kwartier is een goed begin) rustig aan tafel zitten. Kijk naar buiten of om je heen en zoek naar iets waar je blij van wordt. Kijk daarnaar en geniet daarvan. Voer een luchtig en gezellig gesprek met een tafelgenoot, lach samen ergens om. Kortom: geef je lijf de tijd om een goede start met je spijsvertering te maken. Pas daarna ga je verder met je dag. Bij voorkeur het eerste uur met dingen die niet al teveel van je vragen (zowel lichamelijk als mentaal). Je zult zien dat je spijsvertering beter wordt. Het geeft rust in je lijf en daarmee ook bij jou.

Als je dit nu zo leest en je kijkt naar je eigen spijsvertering, wat komt er dan bij je op? Zou stress een rol kunnen spelen bij de klachten die je hebt?

Wil je dat hieronder met mij delen?

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Prikkelbaar op alle fronten

Je bent prikkelbaar en hebt een kort lontje. Je stemming wisselt de laatste tijd razend snel van helemaal prima naar helemaal niet prima. Ook je lijf is prikkelbaar. Je darmen zijn overgevoelig en je hebt sneller last van pijntjes dan anders. En zeker nu in de winterperiode heb je ook nog eens last van de winterblues.

Echt gezellig is het allemaal niet, terwijl jij van nature nou echt een gezelligheidsmens bent. Lekker onder de mensen, dichtbij je vrienden en familie, daar ben jij echt op je best. Alleen niet nu. Nu wil je helemaal niks en met rust gelaten worden.

Als je je hierin herkent, dan kan het zomaar zijn dat er ‘iets’ aan de hand is met de hoeveelheid serotonine die je beschikbaar hebt. En dat geeft echt gedoe in je lijf.

Wat is serotonine?

Serotonine is een van de 4 belangrijke neurotransmitters. Een neurotransmitter is een communicatiestof voor de hersenen en is mede bepalend voor hoe je het leven ervaart. De andere neurotransmitters zijn dopamine, acetylcholine en GABA. Over GABA en over hoe je een tekort daaraan herkent, schreef ik al eerder een blog.

Serotonine zorgt voor veerkracht en positiviteit. Het maakt dat je heel sociaal bent, overal een oplossing voor ziet en ‘seriously easy going’ bent. Het gaat je gewoon goed als je voldoende serotonine hebt en dingen gaan gemakkelijk. Tot het mis gaat en je ineens onvoldoende serotonine beschikbaar hebt. Dan hangt de vlag er helaas anders bij.

Wat zijn de symptomen van een tekort aan serotonine?

Serotonine heeft een hele brede werking, dus er zijn veel verschillende symptomen die kunnen duiden op een serotonine tekort.

snelle stemmingswisselingenoverbezorgdheid
prikkelbare darm, spastische darmchronische angst
gevoelig voor pijnprikkelsniet kunnen ontspannen
depressieve gevoelens (winterdepressie)obstipatie, darmkrampen
vermoeidheidonderdanig gedrag
kort lontjegevoeligheid voor migraine, hoofdpijn
slaapproblemenfibromyalgie, chronische pijn

Hoe ontstaat een tekort aan serotonine?

Serotonine wordt, net als GABA, gemaakt in je darmen door je eigen gezonde darmbeestjes. Maar die moet je dan wel hebben. Als er sprake is van een verstoring in je darmmicrobioom dan kan je ook een tekort aan serotonine krijgen.

Een andere reden van te weinig serotonine werking is een overactief immuunsysteem. Het immuunsysteem is dan op de achtergrond continu hard aan het werk. Daar heeft het energie voor nodig en daar gebruikt het immuunsysteem dan serotonine voor. Zo is het immuunsysteem in staat om continu aan te blijven staan. Probleem is alleen dat de andere functies in je lichaam die serotonine nodig hebben dan onder druk komen te staan. Dat geeft de eerder genoemde klachten.

Wat kun je doen aan een serotonine tekort?

Als vrouwen bij mij in de praktijk komen met klachten in de serotonine huishouding, kijk ik eerst of ze wel voldoende voeding eten waaruit serotonine kan worden gemaakt. Daar kun jij bij jezelf ook al eens naar kijken. Voeding om je serotonine huishouding te ondersteunen zijn eieren, wild, kalkoen, pompoen, quinoa, zaden, pure chocola, avocado, banaan of courgette.

Daarnaast zul je de oorzaak moeten aanpakken. Dat is meestal een verstoorde darmflora en een overactief immuunsysteem. Die gaan overigens bijna altijd samen. En als we hieraan hebben gewerkt, dan zie je dat de serotonine signalering in het lichaam herstelt. Een van mijn klanten zei in reactie hierop tegen mij: “Ik voel me eindelijk weer mezelf worden.” en dat is ook zo. Als je een heel erg serotonine mens bent, dan voel je je pas weer echt jezelf als je serotonine huishouding is hersteld.

Heb jij na het lezen van deze blog nou ook het idee dat jouw klachten wel eens verband kunnen houden met een tekort aan serotonine? Wil je daar mee aan de slag? Meld je dan aan voor de Herstel je brein-sessie.

Meer info en aanmelden kan hier: https://www.vanappeltotzeekraal.nl/neurotransmitters-herstel-de-balans-in-je-brein/

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.