Berichten

Alert, prikkelbaar en moeite met loslaten

Ken je dat? Je bent eigenlijk als je heel eerlijk bent altijd wel een beetje alert of op je hoede. Ontspannen en loslaten zou je heel graag doen, maar is voor jou nog niet zo eenvoudig. Als jij het namelijk niet allemaal regelt of in de gaten houdt, dan gaat het gewoon mis. Zo simpel is het. Dus sta je altijd een beetje op de uitkijk. Scan je op de achtergrond je omgeving continu af op naderend ‘gevaar’. Klaar om in te grijpen als er iets dreigt mis te gaan. En daar word je moe van en behoorlijk prikkelbaar. Elke keer als er iets ‘mis’ gaat, dan moet je je best doen om niet in woede uit te barsten. Is er dan niemand aan wie je iets kunt overlaten?

Dit zijn verhalen die ik in mijn praktijk in de een of andere vorm regelmatig terug hoor. Ik check in dat geval altijd hoe het staat met de neurotransmitters van die vrouw. Meer dan eens kom ik dan een fors GABA tekort tegen.

Gamma-amino-boterzuur (GABA)

GABA is een van de vier belangrijkste neurotransmitters die we hebben. Een neurotransmitter is een communicatiestof tussen je neuronen ofwel zenuwcellen. Alles in het lichaam valt of staat met een goede communicatie tussen je cellen, niet alleen tussen je zenuwcellen maar ook met al je andere cellen.

GABA zegt centraal in je hersenen tegen je hypothalamus dat alles oké is en dat je kunt ontspannen. Je hypothalamus is je centrale regelcentrum in het midden van je hoofd. Het is de baas over onder andere je hormoonhuishouding. Het regelt je stresshormonen, je geslachtshormonen, je schildklierhormonen en de hormonen die je energiehuishouding ondersteunen.

Een GABA tekort herkennen

Er zijn verschillende symptomen die passen bij een GABA tekort. Ik laat mensen daarvoor een uitgebreide vragenlijst invullen, maar een aantal van de kenmerkende symptomen zijn:

stress- en prikkelgevoeligheid licht ontvlambaar, snel echt boos
impulsief of wispelturig zijn algehele nervositeit of onrust
gevoelig zijn voor krampen en stuipen hoge spierspanning (je schouders zitten in je oren en je kunt ze niet ontspannen)
je bent meer of vaker alert dan nodig je schrikt snel of hebt hartkloppingen
perfectionisme je ziet snel beren op de weg en bent angstig
je hebt moeite om prioriteiten te stellen je hebt darm- of spijsverteringsklachten (zeker bij of na stress)

Hoe kom je aan een GABA tekort?

Als je eenmaal hebt vastgesteld dat je een GABA tekort hebt, dan is de ham-vraag natuurlijk hoe je daaraan komt. Want als je dat weet, dan weet je ook in welke richting je de oplossing moet zoeken.

GABA wordt gemaakt door je darmflora. Een verstoring in je darmflora kan zorgen voor een GABA tekort. Dergelijke verstoringen zijn helaas aan de orde van de dag. Dat heeft vaak te maken met onze voedings- en leefgewoonten.

GABA is ook betrokken bij het reguleren van de stress-reactie; bij het reageren op gevaarsignalen. Het maakt daarbij niet uit of dat een acuut gevaar is (je dreigt een auto-ongeluk te krijgen) of een chronisch gevaar (bijvoorbeeld een te hoge druk op je leven omdat je teveel ballen tegelijkertijd in de lucht moet houden). Vaak zie ik bij een GABA tekort dat er in de periode daarvoor sprake is geweest van chronische stress. Meer dan eens hoor ik in de verhalen van mijn klanten over meerdere life-events die hebben plaatsgevonden, zoals ziekte en overlijden van dierbaren, maar het kan van alles zijn. Ook chronische overbelasting op het werk kan een oorzaak zijn.

Quick win

Het herstellen van de GABA huishouding vraagt meestal een aanpassing van voeding en leefstijl. De darm zal moeten worden aangepakt (als daar de oorzaak ligt) en chronische stress moet worden verminderd. Dat zijn geen kleine dingen. Het zijn dingen die tijd vragen. Ondertussen is het natuurlijk fijn als je je al wat beter gaat voelen. En dat kan ook.

In citroenmelisse zitten stoffen die in het lichaam werken als GABA. Het dagelijks drinken van een kopje verse citroenmelisse thee is dan ook een hele makkelijke eerste (kleine) stap om je GABA te herstellen. Citroenmelisse is ook een leuke plant om in een pot op je terras of balkon te zetten. Hij is makkelijk te onderhouden. Zet hem liever niet in je tuin want hij woekert nogal ;-).

En terwijl jij dan aan een kopje citroenmelisse thee zit, kun je meteen wat rust nemen. Even niks doen en gewoon ‘zijn’. Dat is de tweede quick win voor herstel van GABA.

Merk je nu dat dit niet genoeg is en wil je er toch graag vanaf? Meld je dan aan voor een gratis Online sessie, dan kijk ik even met je mee wat de oorzaak kan zijn en hoe je dat het beste zou kunnen aanpakken. 

Aanmelden kan hier: https://www.vanappeltotzeekraal.nl/gratis-sessie-met-minimaal-2-gouden-tips-speciaal-voor-jou/

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Gaat bij jou om 22:00 uur ook de feestverlichting aan?

Een tijdje terug had ik een klant die mij vertelde: “In de ochtend kan ik bijna niet wakker worden. Ik moet van heel ver komen om wakker te worden en ik strompel een beetje mijn dag door. Maar ’s avonds rond een uur of 22:00 uur dan gaat de feestverlichting aan en kan ik er vol tegenaan. Eigenlijk begint mijn dag zo’n beetje om 22:00 uur ’s avonds.”. Tja…. dan weet ik genoeg.

Bij deze klant werkt het hormoon cortisol niet goed. En dat is echt wel een probleem.

Cortisol is een heel belangrijk hormoon

Cortisol helpt je onder andere om te gaan met stress. Het is je oplossingshormoon. Het zorgt voor het stoppen van de stressreactie en brengt je lichaam tot rust. Het zorgt voor ontspanning.

Verstoring in je ritme van cortisol maakt je veel minder stressbestendig.

Cortisol speelt verder een rol bij de werking van je immuunsysteem. Het dempt de immuunreactie en zorgt ook daar dus voor een oplossing. Althans, als alles normaal verloopt. Bij een verstoring van cortisol zie je vaak dat mensen nooit meer ziek worden of juist continu allerlei kleine infecties oplopen of wondjes hebben die niet zo snel meer genezen.

Daarnaast helpt cortisol je bij een goed slaap-waakritme. En we weten allemaal dat goed slapen en overdag goed wakker zijn heel bepalend zijn voor hoe je door je dag gaat. En als je dag eigenlijk pas om 22:00 uur ’s avonds begint, omdat je dan pas genoeg energie hebt, dan weet ik een ding zeker: cortisol is uit balans en daar kun je dus heel veel last van hebben. Dat had mijn klant dan ook. Ze was overbelast, sliep niet goed en was om de haverklap verkouden of had keelontstekingen.

Hoe cortisol helpt bij het wakker worden

Normaal gesproken hoor je na een normale, goede nachtrust, ’s ochtends uitgerust wakker te worden. Bij voorkeur zonder een wekker. Je bent dan ook echt wakker en je kunt er tegenaan. Dat komt omdat in de ochtend, vlak voordat jij wakker wordt, de hoeveelheid cortisol in je bloedbaan heel hoog is. Deze cortisolpiek zorgt voor het wakker worden. We noemen dat de cortisol awakening response.

Op dat moment is de hoeveelheid melatonine in je bloedbaan heel laag. Melatonine is je slaaphormoon.

Cortisol is de tegenhanger van melatonine

In de loop van de dag neemt je totale hoeveelheid energie meestal gestaag wat af, totdat je ’s avonds tegen een uur of 22:00 moe en slaperig begint te worden. Als je kijkt in de bloedbaan, dan zie je dat cortisol in de loop van de dag ook afneemt. Tegelijkertijd neemt de hoeveelheid melatonine in je bloedbaan dan toe. Melatonine is de tegenhanger van cortisol. We noemen deze twee hormonen daarom antagonisten van elkaar.

In de ochtend, als cortisol hoog is, is melatonine dus laag. In de avond, als melatonine hoog is, is cortisol laag.

Bij mijn klant was dit ritme dus omgedraaid. Overdag was haar melatonine te hoog en cortisol te laag en in de loop van de avond nam haar cortisol toe en melatonine af. Niet handig….

Je kunt zelf de balans herstellen

Natuurlijk moet je bij zo’n verstoord ritme kijken hoe dat zo is ontstaan. Want als je de oorzaak niet vindt EN oplost, dan kun je het ritme wel herstellen maar dan helpt dat slechts tijdelijk. Het probleem is alleen dat de oorzaak vaak ligt bij chronische stress. Dat los je meestal niet in een week of twee op.

Ik begin dus altijd eerst om het cortisol ritme te herstellen, zodat er beter geslapen wordt. Dat zorgt snel voor meer energie en dan is er ook ruimte om aan de oorzaak te werken; om een oplossing te vinden voor de chronische stress.

Een van de dingen die het snelst zorgen voor herstel van je cortisol ritme is om in de ochtend na het opstaan meteen zoveel mogelijk daglicht op je snuitje te zetten. Dus ga naar buiten in de zon of, in de winterperiode, zet een daglichtlamp aan. Blootstelling aan daglicht activeert cortisol en remt melatonine.

’s Avonds doe je het dan andersom. Je zet zo min mogelijk licht (daglicht of kunstlicht) op je snuitje. Eventueel zet je een blauwlicht filter bril op je neus. Met name dat laatste helpt gigantisch om je melatonine productie te stimuleren. Hierdoor wordt cortisol geremd.

En als je dan na een paar dagen weer beter slaapt en meer wakker bent in de ochtend, dan heb je tijd en ruimte voor de slow win. Dan kun je een oplossing vinden voor de chronische stress. Want dat die oplossing er ook is, zie je dan meestal wel.

Wat denk je? Hoe staat het met jouw cortisol ritme? Herken jij je in het verhaal van mijn klant? Meld je dan aan voor een gratis sessie. Dan gaan we samen kijken wat er nodig is om op te knappen. Aanmelden kan hier:

https://www.vanappeltotzeekraal.nl/gratis-sessie-met-minimaal-2-gouden-tips-speciaal-voor-jou/