Tag Archief van: Crohn

Diversiteit van je microbioom is de sleutel tot succes

Een mens bestaat voornamelijk uit microben. Dat klinkt misschien een beetje ranzig maar het is een gegeven dat we voor ruim 90% bestaan uit beestjes. De rest zijn menselijke cellen. Genetisch gezien ben je dus maar voor een klein stukje ‘van je vader en je moeder’ en voor het grootste deel ‘van de beestenboel’ in en op je lijf. En dat is heel goed nieuws!

De genen die je van je ouders hebt meegekregen kun je namelijk niet veranderen, maar die beestenboel waar je dus voornamelijk uit bestaat wel.

Je hebt meerdere microbiomen

Het darmmicrobioom is niet het enige microbioom waarover je beschikt. Je hebt ook een mondmicrobioom (jakkes, beesten in mijn mond 🙈), een huidmicrobioom (ik dacht al ‘wat voel ik daar kruipen?’ 🤣), een longmicrobioom, een vaginaalmicrobioom etc. En die hele beestenboel werkt ook nog eens fijn samen met elkaar. In goede en in slechte zin. Een verstoring in het ene microbioom geeft dan ook vaak een verstoring in het andere microbioom.

Het meeste onderzoek is tot op heden gedaan naar het darmmicrobioom, dus laten we daar eens dieper naar gaan kijken. Want het beïnvloeden van de beestenboel daar, heeft groot effect op de rest van de huisdieren waar je mee rondloopt en daarmee op je algehele gezondheid.

Diversiteit van je microbioom is belangrijk

Je darmmicrobioom is je eerste afweermechanisme tegen pathogenen die je binnenkrijgt via de lucht, voeding en ander contact met je omgeving. Even zoenen met je lief zorgt bijvoorbeeld voor een forse uitwisseling van microben over en weer. Dat zullen meestal gunstige microben zijn maar er kunnen ook minder gunstige rakkers tussen zitten.

Hoe groter de diversiteit van je eigen microbioom is, hoe beter je bestand bent tegen nieuwe beesten die binnen komen. Die krijgen dan meestal weinig kans om zich in jouw darm te gaan vestigen en dat houdt jou gezond. De kans dat je van een ‘foute’ microbe die binnenkomt ziek wordt, is kleiner bij een goed en divers darmmicrobioom.

De oorzaak van minder diversiteit in je darmflora

Helaas zorgen veel ‘moderne’ leefstijlfactoren voor een afname van de diversiteit van je microbioom. We eten veel te weinig vezels en veel te weinig gevarieerd. De meeste mensen bewegen nauwelijks (en nee, af en toe iets aan sport doen is niet genoeg) en hebben teveel stress. Antibiotica wordt nog altijd veel gebruikt en zit ook deels in de voedselketen, zodat je het ook via je water en voeding binnenkrijgt. Daarnaast hebben medicijnen, zoals maagzuurremmers en pijnstillers, ook een negatief effect op de samenstelling van je microbioom.

Kortom, veel vrouwen lopen rond met een verminderde diversiteit van hun darmflora.

Een lage diversiteit van je darmmicrobioom geeft klachten

Hoe minder divers de samenstelling van je darmbeestjes is, hoe meer gedoe er kan ontstaan in je darmen. Klachten of aandoeningen waar je meer risico op loopt bij een verminderde diversiteit van je darmflora zijn onder andere:

  • prikkelbaredarmsyndroom (PDS)
  • voedingsintoleranties
  • inflammatoire darmziekten (Crohn, colitis ulcerosa)
  • andere auto-immuunziekten
  • overgevoeligheid voor infecties
  • chronische vermoeidheid

Een lage diversiteit van je darmflora geeft dus vaak gedoe in je darmen en vermoeidheid.

De diversiteit van je microbioom verbeteren met voeding

Als je jouw darmflora wilt verbeteren, dan moet je de voeding van die flora beïnvloeden. Met andere woorden: je moet andere dingen eten dan je nu doet. Minder granen en meer groenten. Meer gevarieerd en minder geraffineerd. Echte volwaardige voeding eten, zelf koken en ingrediënten daar waar mogelijk kopen van een goede (biologische) kwaliteit.

De darmflora reageert daarop meestal binnen 2 dagen, maar het duurt maanden tot jaren voordat het microbioom wezenlijk en stabiel is veranderd. En dat merken mijn klanten ook. Anders eten geeft vaak snel verlichting, maar even een uitstapje maken naar hun oude voeding geeft al heel snel weer de oude klachten. Daarom is met je voeding aan de slag gaan ook geen dieet of therapeutische interventie, het is een verandering van leefstijl. Want alleen zo kun je bestendig je darmmicrobioom de goede kant op krijgen en houden.

Meer weten over hoe je je darmen gezond krijgt en houdt? Download dan mijn gratis e-boek ‘Lekker in je vel zonder darmklachten’. Dat kun je hier aanvragen:

Leren leven met jouw klachten: moet dat nu echt?

Van je huisarts of specialist heb je te horen gekregen dat je prikkelbaredarmsyndroom, de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa hebt. Je hebt wat algemene adviezen gekregen en wellicht medicatie waarvan je te horen hebt gekregen dat je die de rest van je leven moet nemen. Verder krijg je te horen dat je ermee moet leren leven. Dit was waarschijnlijk niet echt wat je gehoopt had te horen.

Eenmaal thuisgekomen bekruipt je steeds vaker het gevoel: is dit het nu? Moet ik hier echt mee leren leven? Als je het mij vraagt dan is het antwoord hierop: ja en nee.

Prikkelbaredarmsyndroom (PDS) is vaak oplosbaar

Neem nu het predicaat ‘prikkelbaredarmsyndroom’. Het is een diagnose van niks. Het zegt niets meer dan dat jouw darmen gevoelig reageren maar dat de arts niet weet hoe dat komt. Dat is wat mij betreft geen reden om meteen te settelen voor ‘ik moet hiermee leren leven’. In veel gevallen is prikkelbaredarmsyndroom oplosbaar. Wat niet wil zeggen dat het altijd zo is of altijd simpel is.

Prikkelbaredarmsyndroom, zoals ik dat zie in mijn praktijk, is vaak een combinatie van fysieke oorzaken (verkeerde voeding, verstoorde spijsvertering of microbioom, teveel stress en te weinig bewegen) en psychologische componenten (en nee, daarmee zeg ik niet dat PDS tussen je oren zit). Door beide kanten onder ogen te zien en aan te pakken lossen de klachten in veel gevallen blijvend op. Doen ze dat niet, dan zijn ze vaak wel veel meer onder controle en heb je ontdekt wat triggers zijn en hoe je daarmee het beste kunt omgaan. Dat is ook al enorme winst.

Met Crohn en colitis kun je vaak veel beter leren leven

Een auto-immuunziekte kunnen we (nog) niet genezen. Regulier niet en ook ik kan (helaas) niet toveren. In die zin moet je met Crohn, colitis of een andere auto-immuunziekte inderdaad leren leven. De hamvraag is wat mij betreft: hoe leer je zo lekker mogelijk leven met jouw ziekte? Er is namelijk een hele hoop winst te behalen door naast je reguliere behandeling met voeding en leefstijl aan de slag te gaan. Ook deze aandoeningen kunnen zo onder controle komen.

Bij Crohn en colitis (en andere auto-immuunziekten) zie ik in de praktijk hele mooie resultaten met het tijdelijk inzetten van een eliminatie- en provocatiedieet.

Klachten verdwijnen, de ziekte komt in remissie, medicatie kan soms worden afgebouwd en de klant heeft weer veel meer energie.

Uiteraard pakken we dan ook de darmen eens goed aan, zodat deze kunnen helen. Dit is enorm helpend. Tot slot is serieus aandacht geven aan leefstijlfactoren zoals ontspannen, slaap, beweging, verbinding met anderen en de natuur heel belangrijk om een nieuwe, fijne balans te vinden en gewoon lekker te kunnen leven ondanks je auto-immuunziekte.

Het is een proces

Leren leven met je lijf, je ziekte en jezelf is een proces. Een proces dat in onze Westerse manier van leven wat mij betreft veel te weinig ruimte krijgt. De focus ligt te gemakkelijk op een quick fix want ‘we moeten door’….

Dit proces echter wel aangaan, hier tijd, energie en middelen voor vrijmaken en echt ontdekken wat jou voedt en hoe jij fijn leeft is wat mij betreft het meeste waardevolle dat je voor jezelf kunt doen als je chronische darmklachten of een auto-immuunziekte hebt. Het is iets waar je de rest van je leven iets aan hebt.

Meer weten hoe ik dat in mijn Gezonder, energieker en beter in je vel traject doe? Stuur me een berichtje en ik vertel er je graag alles over.

De rol van voeding bij Crohn en colitis ulcerosa

Voeding speelt een grote rol bij auto-immuunziekten, zeker bij die auto-immuunziekten die zich manifesteren in de darmen. Ik heb het dan over de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Veel vrouwen die een van deze ziekten hebben voelen dat instinctief ook aan. Het is dan ook heel terecht dat ze in de hoek van voeding op zoek gaan naar een oplossing. Ik durf het nog wel sterker neer te zetten: daar ligt ook een belangrijke deel van de oplossing.

Maar waarom speelt voeding zo’n grote rol en hoe werkt dat dan?

Voeding kan een ontstekingsreactie uitlokken

De reden dat voeding zo’n grote rol speelt bij Crohn en colitis is dat voeding de darmwand kan beschadigen. Schade aan de darmwand zorgt voor activatie van het immuunsysteem op de plek van de schade. Een actief immuunsysteem geeft op de plaats van deze activiteit een ontstekingsreactie. Crohn en colitis zijn ontstekingsziekten van de darmen.

Bij een actieve Crohn of colitis is er dus sprake van een ontsteking in de darmen en een actief immuunsysteem op die plekken waar de ontsteking zich bevindt. Dit actieve immuunsysteem zorgt vervolgens zelf ook weer voor schade ter plaatse van de ontsteking. Deze extra schade houdt het immuunsysteem actief. Zo blijft het vuurtje van de ontsteking aan.

Voeding kan ook helend zijn

De darmwand kan zichzelf herstellen van schade. Om dit te kunnen doen heeft de darm de juiste voedingsstoffen nodig. Die moet jij dus eten. Deze voedingsstoffen zijn onder te verdelen in voeding voor de darmwand zelf, voeding voor de slijmlaag die de darmwand beschermt en voeding voor het darmmicrobioom. En het mooie is…. als je alle voeding eet die deze drie onderdelen van je darmwand nodig heeft, dan ontstaat een positieve spiraal. Want als je bijvoorbeeld je microben in je darm goed te eten geeft, dan gaan zij ook stoffen maken die de darmwandcellen weer energie geven en kunnen herstellen.

Crohn en colitis vragen om voeding die helend is

Als je dit nu weet, dan is het niet zo moeilijk meer om te bedenken dat het dan bij Crohn en colitis heel belangrijk is om een voedingspatroon te hebben dat helend is voor de darmen. Dit betekent dat je niet of nauwelijks voeding eet die de darmwand beschadigt. En al zeker niet in een fase waarin je ziekte opvlamt. Het betekent ook dat je vooral mag focussen op het eten van voeding die helend is voor je darmen. Niet alleen om je darmen te helen, maar ook om ze daarna gezond te houden. Een voedingspatroon rijk aan nutriënten en arm aan anti-nutriënten is dan belangrijk.

Een voedingspatroon op maat werkt het beste bij Crohn en colitis

Nu reageert niet iedere vrouw met Crohn of colitis hetzelfde op voeding. Uiteraard hebben ze allemaal behoefte aan voeding die helend is. Maar de vraag welke voeding schadelijk is, is niet voor iedereen hetzelfde te beantwoorden. Dat komt omdat voeding die de kans op schade aan de darmwand geeft, dat niet bij iedereen hoeft te doen. Zo zijn er vrouwen waarbij de darmwand heel erg reageert op bepaalde noten, terwijl deze noten bij een andere vrouw totaal geen gedoe met de darmwand geeft. Het hangt allemaal af van hoe gevoelig jouw darmen op dat moment zijn voor voeding.

Hoe ontdek je nu wat voor jou werkt qua voeding?

Om deze gevoeligheid in kaart te brengen werkt eigenlijk maar één ding en dat is een eliminatie- en provocatiedieet. Dit is de enige betrouwbare manier om te ontdekken welk voedingspatroon voor jou op dat moment het beste is. Daar schreef ik eerder al deze blog over. Er wordt wel geadviseerd om een voedingsintolerantietest in te zetten, maar deze testen zijn helaas niet betrouwbaar en hebben daarmee niet zoveel zin.

Wat ook niet zoveel zin heeft, is om zelf aan de slag te gaan met het uittesten van individuele voedingsmiddelen.

Dat komt omdat je lichaam pas betrouwbaar aangeeft wat wel en niet voor jou werkt als je eerst alle voeding die de darm kan irriteren uit je menu haalt en de darm wat tijd geeft zichzelf te herstellen. Alleen daarna kan de darm betrouwbaar aangeven aan je welke voeding ze wel en niet tolereert. Het eliminatie- en provocatiedieet doet precies dit. En om te zorgen dat je ondertussen wel voldoende voedingsstoffen binnen blijft krijgen, is hulp van iemand die er verstand van heeft echt een must.

Meer weten?

Benieuwd hoe je met voeding jouw Crohn of colitis aanpakt en hoe ik je daarbij kan helpen? Meld je dan aan voor een gratis Zicht op herstelsessie. In deze online sessie van 30 minuten krijg je zicht op wat mogelijke oorzaken zijn van jouw ziekte en vooral wat er nodig is om je veel beter te gaan voelen. Meer info en aanmelden kan hier:

Bij een auto-immuunziekte heb je in je darmen wat te doen.

Auto-immuunziekten gaan gepaard met problemen in de darm. Punt. Ook als de auto-immuunziekte die jij hebt zich vooral afspeelt in een ander orgaan. Denk aan de schildklier (bij Hashimoto of Graves) of de gewrichten (bij reumatoïde artritis). Ook als je ‘normale’ ontlasting produceert. Het kan niet anders. Waarom ik dat zeg, lees je in deze blog.

Wat is een auto-immuunziekte?

Bij een auto-immuunziekte is het immuunsysteem overactief en valt het het eigen lichaam aan. Het onderscheid tussen ‘self’ (jij dus) en ‘non-self’ (virussen, bacteriën etc.) dat het immuunsysteem heeft leren maken raakt vertroebeld. Het gevolg is dat het immuunsysteem gaat reageren op combinaties van aminozuren die normaal in onze gezonde cellen voorkomen alsof deze combi van aminozuren hoort bij een virus of bacterie.

Auto-immuunziekten zijn zeldzaam toch?

Nou nee. Er zijn inmiddels 80 ziekten waarvan wetenschappelijk vaststaat dat ze autoimmuun zijn. Van 100 andere ziekten bestaat een stevige wetenschappelijke verdenking dat ze in hun aard autoimmuun zijn. Dus dat zijn er nogal wat. De meest voorkomende en daarmee ook bekendste auto-immuunziekten zijn de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, coeliakie, Hashimoto, Graves, reumatoïde artritis (RA), psoriasis, het syndroom van Sjögrens, systemische lupus erythematosus (SLE), multiple sclerose (MS) en alopecia.

Belangrijke oorzaken van een auto-immuunziekte

Voor zover nu wetenschappelijk onderkent is er een aantal oorzaken die in combinatie kunnen leiden tot het ontstaan van een auto-immuunziekte. De belangrijkste is een genetische gevoeligheid voor dit soort ziekten. Die is bij vrouwen fors meer aanwezig dan bij mannen. De meeste mensen met een auto-immuunziekte zijn dan ook vrouw.

Die genetische predispositie, zoals dat met een duur woord heet, is pas een probleem als deze wordt getriggerd. Dat gebeurt door een combinatie van omgevings- en leefstijlfactoren én gedoe in de darm. Omgevingsfactoren zijn bijvoorbeeld gifstoffen uit je omgeving. Bij leefstijlfactoren kun je denken aan chronische stress of een zwangerschap maar ook voeding en voedingsgedrag. Deze factoren hebben allemaal een grote impact op de darm. Bij vrouwen met een auto-immuunziekte is er dan ook altijd sprake van een verhoogd doorlaatbare darmwand en een dysbiose. Een dysbiose is een verstoring van het biologisch evenwicht in het darmmicrobioom.

Moet je met een auto-immuunziekte leren leven?

Helaas wordt er regulier nog heel vaak gezegd dat je aan een auto-immuunziekte niets kunt doen anders dan de medicatie nemen en ermee leren leven. En dat is maar deels waar. Ja, we kunnen een auto-immuunziekte nog niet genezen. Vanuit mijn tak van sport is dat niet anders. Ik kan niet toveren. Dus ja, je zult er op een bepaalde manier mee moeten leren leven. De hamvraag hier is ‘op welke manier’? Want er is wel degelijk van alles te verbeteren aan jouw situatie zoals die nu met de auto-immuunziekte is.

Aan een auto-immuunziekte is wel degelijk iets te doen

Uit de beginnende wetenschappelijke literatuur die er nu is en uit de vele praktijkervaringen die er al veel langer zijn, wordt duidelijk dat een combinatie van reguliere zorg (medicatie, onderzoeken, operatie etc.) en aanpassing van je voeding en leefstijl (aangevuld met suppletie) tot heling kan leiden. Ik zie het in mijn praktijk ook. Zeker bij auto-immuunziekten van de darmen zie ik heel snel een forse vermindering van de klachten en/of remissie van de ziekte. Daarmee ben je niet genezen maar heb je wel fors minder gedoe en veel meer energie. Het vraagt wel een investering van jou, maar dan kun je in de meeste gevallen wel weer je leven min of meer leven zoals je dat voor ogen hebt.

Mij toevoegen aan jouw health-team?

Een ding mag dus duidelijk zijn. Met een auto-immuunziekte heb je een team van experts nodig. Zowel regulier als complementair. Want alleen samen en vanuit verschillende invalshoeken krijg jij met je auto-immuunziekte de beste kansen op een zo goed mogelijk herstel. Bij de ziekte van Crohn en colitis zie ik dan ook heel vaak binnen een paar weken dat medicatie al kan worden bijgesteld en wat vermindert. En hoewel dat niet perse het doel is, ervaren mijn klanten dat wel als een hele grote winst.

Benieuwd wat ik kan bieden als onderdeel van jouw health-team? Hoe ik jou kan helpen op weg naar minder klachten en meer energie? Meld je dan aan voor een gratis Zicht op herstel sessie, vul de korte vragenlijst in die ik je stuur en ik neem contact met je op.

Aanmelden kan hier: https://www.vanappeltotzeekraal.nl/gratis-sessie-met-minimaal-2-gouden-tips-speciaal-voor-jou/

Laten we samen ontdekken wat er mogelijk is…

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Olie op het vuur gooien van je chronische klachten

Als je olie op het vuur blijft gooien, dan fikt de boel steeds verder af. Dit klinkt als een open deur en toch is dit precies wat ik veel vrouwen met hun gezondheid zie doen. Zeker als ze chronische klachten hebben.

Misschien doe jij dat ook wel? Niet express natuurlijk.

Goed voor jezelf zorgen is nog niet zo vanzelfsprekend

In de basis wil je graag goed voor jezelf zorgen, toch? Daarom doe je wat je doet. Maar omdat je niet precies weet hoe je lijf werkt en wat het nodig heeft, maak je goedbedoelend vaak toch verkeerde keuzes. Keuzes die misschien voor een ander wel goed zijn, maar voor jou niet. En je vraagt je af waarom het nou niet werkt….

Waar heb ik het over?

Het effect van voeding op je gezondheid

Nou, voeding heeft bepaalde effecten in je lijf. Zo heb je voeding die ontstekingen bevorderen en voeding die ontstekingen remmen. Veel voeding eten die ontstekingen bevorderen is bijvoorbeeld echt een gevalletje olie op het vuur als je last hebt van de ziekte van Crohn of colitis.

Voeding kan ook je darmmicrobioom ondersteunen of ondermijnen. Weinig voeding eten die goed is voor je darmflora (zoals groenten) is ook een variant van olie op het vuur, zeker als je last hebt van prikkelbaredarmsyndroom. Je verarmt zo namelijk je microbioom en je klachten nemen uiteindelijk toe.

Op school vertellen ze je er niks over

Er wordt ons helaas weinig geleerd over ons lijf, hoe dat werkt en wat het daarbij nodig heeft. Daarom leg ik in mijn trajecten heel veel uit. Waarom doet jouw lijf wat het doet? Wat probeert het daarmee te zeggen? En hoe kunnen we stoppen met olie op het vuur van je klachten te gooien?

Dat is de eerste stap: daarmee stoppen.

De weg naar herstel

Daarna kun je werken aan herstel en het vinden van een voedingspatroon dat wel bij je past. En nee, dat is niet eenvoudig als je de kennis niet hebt. Maar als je die kennis wel hebt…. dan is het zo simpel. Echt iedereen kan het, ook jij!

Stel je eens voor wat er allemaal voor moois kan gebeuren als je geen olie meer op je vuur gooit…

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Een ontlastingsonderzoek: een must bij veel darmklachten

Een ontlastingsonderzoek…. het is iets dat ik altijd bespreek met de vrouwen die bij mij komen met chronisch gedoe in hun buik. Als je dit leest, dan heb je wellicht ook last van darmklachten die maar niet ophouden. Je hebt misschien ook al wel het een en ander geprobeerd om deze klachten aan te pakken, maar tot een blijvende oplossing kwam het helaas nog niet. In mijn praktijk zie ik heel veel vrouwen die 5, 10, 20, soms wel 30 jaar rondlopen met gedoe in hun spijsvertering en darmen. Met bijbehorende mentale klachten en vermoeidheid.

In die gevallen bespreek ik nagenoeg altijd het doen van een uitgebreid ontlastingsonderzoek. Een onderzoek waarin we jouw poep eens serieus onder de loep nemen.

Waarom?

Omdat je na al die tijd niet ook nog tijd kwijt wilt zijn aan het uitproberen van een standaard ‘darm-aanpak’. Je wilt op dat moment gewoon weten hoe het zit. Wat er aan de hand is. En wat je eraan kunt doen. Een goed ontlastingsonderzoek kan veel van de antwoorden die je zoekt geven.

Tijd dus om eens te duiken in de wonderen wereld van het ontlastingsonderzoek. Wat is het? Wat kun je ermee? En bij welke klachten is het goed om erover na te denken?

Wat is een ontlastingsonderzoek?

Bij een ontlastingsonderzoek vang je jouw ontlasting op en steek je een deel van deze ontlasting met een (veel te klein) lepeltje in een (veel te smal) buisje. Het doen van een ontlastingsonderzoek is dus even ‘een dingetje’. Maar wel een dingetje dat de moeite waard is.

Het monstermateriaal (het buisje met poep, dus ;-)) stuur je vervolgens op naar een laboratorium en die onderzoekt wat jij hebt aangevraagd. Dit kan heel verschillend zijn afhankelijk van het soort ontlastingsonderzoek.

Wat meet je met een poeponderzoek?

Een ontlastingsonderzoek (ook wel plastisch aangeduid als ‘poeponderzoek’) is geschikt om een groot scala aan dingen te meten. De belangrijkste 9 dingen die ik wil weten bij vrouwen met chronische spijsverterings- en darmklachten en die ik dus voorstel om te onderzoeken zijn:

1. de zuurtegraad (pH waarde) in je dikke darm

Je dikke darm moet een beetje zuur zijn, zodat jouw eigen, gezondheidsbevorderende beestjes het fijn vinden in jouw buik en zich gaan voortplanten. Hoe meer gezonde darmmicroben er in jouw darmen wonen, hoe groter de kans op een goede gezondheid. Als de darm niet zuur genoeg is, dan kunnen ziekmakende microben zich gaan vestigen in jouw darmen, met alle gevolgen voor je gezondheid van dien. Uiteraard kun je aan die zuurgraad ook iets doen en zo de omstandigheden in je darmen verbeteren.

2. de samenstelling van je darmflora

Een goed darmmicrobioom is uitgebalanceerd. Het bevat voldoende goede bacteriën en weinig slechte bacteriën. Bacteriën worden ingedeeld in families/groepen met elk een eigen functie. Bij een goede samenstelling van jouw darmflora zijn deze functies allemaal goed vertegenwoordigd en zorgen ze er zo samen voor dat jouw darmen als een zonnetje functioneren.

In een microbioomonderzoek (als onderdeel van het ontlastingsonderzoek) krijg je zicht op welke beestjes er zijn en in welke hoeveelheden.

  • Welke heb je teveel?
  • Welke te weinig?
  • En wat is het gevolg daarvan voor het goed werken van jouw darmen?

3. hoe goed je spijsvertering werkt

In de ontlasting kun je bepalen hoeveel onverteerde voedingsresten hierin aanwezig zijn. Deze zijn namelijk lang niet altijd met het blote oog zichtbaar. Er wordt op deze manier gekeken naar hoe goed jij je eten eigenlijk verteert en welke groepen aan voedingsstoffen jij eventueel minder goed verteert. Dat kunnen eiwitten, koolhydraten of vetten zijn.

Onverteerde voedingsresten in de ontlasting verstoren de samenstelling van het darmmicrobioom. Dat kan allerlei darmklachten geven, terwijl het probleem dan in de basis niet in de darmen ligt maar hogerop in het spijsverteringskanaal. Dan moet je dit eerst aanpakken, voor je de samenstelling van het microbioom gaat verbeteren.

4. of je iets eet waar je overgevoelig voor bent

Met een ontlastingsonderzoek kun je meten of je iets eet waar je overgevoelig voor bent. Je weet dan nog niet wat. Wel kun je daarna gerichter overwegen om een voedingsintolerantietest (een bloedtest) te doen om hier meer over te weten.

In mijn praktijk werk ik in die situatie ook graag met een eliminatiedieet. Hierin ga je tijdelijk bekende triggers voor overgevoeligheidsreacties uit de voeding halen om te zien of dat verlichting brengt.

5. hoe gevoelig je bent voor FODMAP vezels

FODMAP vezels zijn suikers die bij veel mensen klachten geven. Dat is meestal een teken dat het microbioom uit evenwicht is. De beestjes die jou moeten helpen om deze vezels te verteren zijn dan namelijk onvoldoende aanwezig. Het kan dan helpen om tijdelijk even minder of geen FODMAP rijke voeding te eten. Dat brengt rust in je darmen en biedt ruimte voor herstel. Het FODMAP dieet is geen voedingspatroon dat je langdurig wilt aanhouden omdat het je darmflora verder kan verstoren.

Over de zin en onzin van het FODMAP dieet schreef ik al eerder deze blog.

6. de doorlaatbaarheid van de darmwand (lekke darm)

De darmwand is onze belangrijkste afweer tegen indringers van buitenaf. Indringers die onder andere via onze voeding in de darmen terechtkomen. Deze darmwand is een buitengewoon ingenieus systeem van cellen, slijm en microben. De darmwandcellen worden bijeengehouden door tight junctions. Dat zijn een soort van deurtjes die meestal gesloten zijn en soms even open gaan. Als deze deurtjes langdurig open staan, dan spreekt men van een verhoogd doorlaatbare darmwand. Dit kan allerlei chronische klachten opleveren. Voor de aanpak van chronische klachten is het belangrijk om te weten hoe het staat met de doorlaatbaarheid van de darmwand. Is deze doorlaatbaarheid te hoog, dan is er op dat vlak werk aan de winkel.

7. de aan- of afwezigheid van schimmels, parasieten en ziekmakende bacteriën

Schimmels, parasieten en ziekmakende bacteriën geven meestal veel darmklachten. Met een goed microbioomonderzoek krijg je zicht op de aan- of afwezigheid van deze nare jongens. Mocht blijken dat je dit soort vervelende bezoekers in je darm hebt rondhangen, dan kun je daar vaak met voeding en kruidensupplementen iets tegen doen.

8. hoeveel histaminevormende bacteriën in de darm aanwezig zijn

Histamine is een belangrijke communicatiestof voor ons lichaam. De hoeveelheid histamine wordt in het lichaam gereguleerd zodat we er meestal alleen baat bij hebben en geen last. Bij mensen met hooikoorts, netelroos, vage spijsverterings- en darmklachten of andere chronische klachten kan histamine een onderliggende oorzaak zijn. Dan is het fijn te weten hoeveel histaminevormende bacteriën je in je darmen hebt, zodat je daar iets aan kunt doen.

9. de werking van het immuunsysteem in de darm

Onze afweer begint in de darmen. Een belangrijk deel van ons immuunsysteem huist daar. Met een ontlastingstest kun je ook zicht krijgen op de immuunwerking in de darmen.

  • Zijn er veel ontstekingen in de darmen?
  • Is het immuunsysteem in de darm heel hard aan het werk of juist onvoldoende op sterkte?

Ook dit kan zicht geven op mogelijke oorzaken van je klachten.

Bij welke klachten is een ontlastingsonderzoek zinvol?

Een uitgebreid ontlastingsonderzoek is zeker aan te raden als je al een hele tijd last hebt van een of meerdere van de volgende klachten:

  • buikpijn/krampen
  • opgeblazen gevoel
  • winderigheid
  • last van maagklachten zoals brandend maagzuur of reflux
  • wisselende ontlasting, dan weer dun, dan weer veel te hard
  • diarree
  • obstipatie
  • plakkerige ontlasting
  • prikkelbare darmen (prikkelbaredarmsyndroom, PDS)
  • de ziekte van Crohn
  • Colitis ulcerosa
  • het vermoeden van een verhoogd doorlaatbare darm (lekke darm)
  • een chronische ziekte/aandoening die maar niet overgaat

Wat heb je in de praktijk aan een ontlastingsonderzoek?

Het ontlastingsonderzoek waar ik mee werk geeft zicht op alle onderdelen die ik hiervoor heb benoemd. Dat is een hele hoop informatie over wat er nu precies aan de hand is in jouw darmen.

Het werken met zo’n onderzoek haalt het giswerk uit de aanpak van jouw klachten. Je weet na het doen van zo’n onderzoek wat je te doen staat, maar ook wat al wel goed is in je buik.

Het onderzoek resulteert in een rapport van ongeveer 14 pagina’s waar je houvast aan hebt tijdens het aanpakken van jouw klachten. Stapje voor stapje gaan we met de uitkomst van het onderzoek aan de slag, met als doel dat jij je veel beter gaat voelen. Hoe fijn is dat?

Meer weten?

Loop jij al veel te lang rond met allerlei spijsverterings- en darmklachten die maar niet overgaan? Heb jij geen zin in een standaard ‘darm-aanpak’ maar wil je gericht aan de slag om jouw klachten aan te pakken en op te lossen? En ben je bereid om daarvoor onderzoek te laten doen en hierin te investeren? Zodat je nu voor eens en altijd te weten komt hoe het staat met jouw darmen?

Bel of mail me dan voor overleg. Ik denk graag met je mee en geef al mijn klanten 5% korting op de aanschaf van de test.

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

5 dingen die jouw darm je probeert te zeggen

Als je mij al een tijdje volgt, dan weet je dat ik klachten en signalen van het lichaam zie als een manier waarop ons lijf met ons communiceert. Deze signalen kunnen (steeds terugkerende) gedachten of gevoelens zijn, maar ook lichamelijke signalen. En over die laatste wil ik het graag met je hebben en dan vooral in relatie tot jouw darmen.

Want ook jouw darmen hebben een manier om jou dingen duidelijk te maken. Laten we daarom eens kijken naar 5 veel voorkomende darmklachten en mogelijke betekenissen daarvan.

1. Obstipatie

Bij obstipatie denk je misschien als eerste aan dat je te weinig drinkt of onvoldoende vezels eet. En dat kan zeker het signaal zijn. Je eet en/of drinkt niet genoeg wat de darm nodig heeft om goed te functioneren. Over de vraag of jij wel voldoende vezels eet schreef ik deze blog.

Obstipatie kan ook duiden op een verstoorde darmflora. Een overschot aan methaanvormende bacteriën en een tekort aan lactaatvormende bacteriën zie ik bijvoorbeeld veel bij mensen met obstipatie. De darm laat dan met obstipatie weten dat je naar je bacteriën in je darm moet kijken. Een goed ontlastingsonderzoek is dan zeker zinvol.

Maar obstipatie kan ook een teken zijn van teveel psycho-emotionele stress of dat je moeite hebt om bepaalde dingen in je leven los te laten. Dan is obstipatie dus een signaal om te kijken naar wat er psycho-emotioneel speelt in je leven op dit moment.

2. Diarree

Diarree is een veelvoorkomend signaal dat ook – net als obstipatie – meerdere mogelijke betekenissen kan hebben. Zo is acute diarree vaak een signaal dat je een voedselvergiftiging of buikgriep hebt opgelopen. Meestal heb je dan ook andere klachten zoals braken, dus wat je darm je probeert te vertellen is dan vaak wel duidelijk.

Maar diarree kan ook komen omdat je iets eet wat je niet goed kunt verteren. Er komen dan onverteerde voedselresten in de darm terecht en de darm voegt er water aan toe om deze resten zo snel mogelijk het lichaam uit te werken. Vaak gaat de diarree dan gepaard met behoorlijk wat kracht. Een lactose intolerantie is hier een voorbeeld van.

Psycho-emotionele stress slaat bij veel vrouwen op de darmen wat vaak diarree geeft.

3. Minder goede ontlasting dan normaal

Je kent het waarschijnlijk wel: ineens heb je zo’n dag waarin je ontlasting duidelijk minder goed is dan normaal. Hij is iets dunner (maar geen diarree) of juist iets vaster (maar geen obstipatie), hij plakt net iets meer (dus heb je meer wc papier nodig) en hij ruikt echt minder tof dan normaal. Dan heb je dus ‘gewone’ slechte poep.

Natuurlijk kan ook hier sprake zijn van ‘iets gegeten dat je darm niet bevalt’. Het kan ook zijn, zeker als dit soort ontlasting vaker voorkomt, dat je spijsvertering niet op orde is of je darmflora verstoord.

Maar waar veel vrouwen bij dit soort ontlasting niet aan denken is een energiegebrek als betekenis. Je bent dus moe.

Als je onvoldoende energie hebt, gaat het lichaam de beschikbare hoeveelheid energie verdelen over alle organen die energie nodig hebben. Je spijsvertering en darmen staan alleen niet bovenaan op het prioriteitenlijstje van de energieherverdeling. Een spijsvertering en darm die minder energie krijgen, kunnen minder goed functioneren. Het gevolg is een off-day met je ontlasting.

4. Brijige ontlasting

Wat is nu in hemelsnaam brijige ontlasting? Nou, dat is ontlasting die een beetje lijkt op de wel bekende koeienvlaai…. Met brijige ontlasting wil je darm je mogelijk laten weten dat er parasieten wonen in je buik. Parasieten hebben de gewoonte om niet bij elke ontlasting je darmen te verlaten. Ze doen dat om de paar dagen. Dat zijn de momenten waarop jij brijige ontlasting hebt. Dus als deze brijige ontlasting regelmatig voorkomt en afgewisseld wordt met normale, vaste ontlasting, dan is het slim om een parasietentest te doen.

5. Buikpijn

Buikpijn kan een teken zijn van een darminfectie, zoals een buikgriep of voedselvergiftiging. Vaak heb je dan ook andere klachten zoals diarree en overgeven.

Je darm kan met buikpijn ook aangeven dat je iets verkeerd doet met je voeding. Mensen met een intolerantie voor het fruitsuiker fructose of het melksuiker lactose klagen vaak ook over buikpijn na het eten van deze voeding, maar dan meer in de vorm van buikkrampen. Het gevolg is vaak ook explosieve diarree.

Buikpijn kan echter ook een signaal zijn van ontstekingsprocessen in je darmen, zoals bij de ziekte van Crohn of Colitis. Ook dan heb je vaak diarree en kan er ook bloed en slijm bij de ontlasting zitten. Buikpijn is wat mij betreft dan ook in ieder geval een signaal om mee naar de huisarts te gaan voor nader onderzoek.

Herkenbaar?

Zijn een of meer van dit soort darm-signalen herkenbaar voor je? Dan is het belangrijk om hiermee aan de slag te gaan. Om de oorzaak te vinden en die aan te pakken. Benieuwd hoe ik dat doe en of je daarbij kan helpen? Meld je dan aan voor mijn gratis Zicht op herstel sessie.

Dat kan hier: https://www.vanappeltotzeekraal.nl/gratis-zicht-op-herstelsessie/

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Heb jij last van je darmen of hebben jouw darmen last van jou?

Deze zin las ik de afgelopen week, in iets aangepaste vorm, in het Handboek Spiegelogie van Willem de Ridder. Hij raakte bij mij een gevoelige snaar. Ineens werd alles veel duidelijker. Dat kwam omdat ik meteen ‘wist’ dat je met deze vraag tot de kern komt. Door jezelf deze vraag te stellen als je last hebt van je darmen, maak je namelijk een oplossing van de klacht mogelijk.

Waarom?

Omdat deze vraag je uit je vaste patroon haalt.

Het patroon dat ontstaat als je zegt: “ik heb last van buikpijn, winderigheid, vermoeidheid, diarree, obstipatie…. (vul vooral in waar jij last van hebt)”. Het is een patroon dat de oorzaak van deze klacht buiten jezelf legt. In dit geval bij je buik. Jouw buik geeft gedoe en daar heb jij last van.

Dat is een gemiste kans. Want de oorzaak en de oplossing ligt waarschijnlijk niet bij je darmen maar bij jezelf. En nee, daarmee bedoel ik niet dat het je eigen schuld is.

Wat bedoel ik daar dan wel mee….

Stel je hebt al jaren last van wisselende ontlasting. Als je er zo naar kijkt, dan heb je dus al jaren last van je darmen. Het probleem zijn dan de darmen. Terwijl jouw darmen met deze wisselende ontlasting jou alleen maar iets proberen te vertellen.

Bijvoorbeeld dat je iets eet wat zij niet goed kunnen verwerken omdat ze er de darmflora niet voor hebben. Of dat er teveel stress in je leven is, wat de darmen hindert om goed te kunnen werken omdat ze dat alleen maar kunnen als jij ontspannen bent. Het gevolg is in beide gevallen slechte poep.

Waarschijnlijk heeft jouw darm dus vooral last van jou

Je darmen vertellen je met deze klacht dus dat zij last hebben van jou. Dat jij iets anders moet doen, want dat ze wat je nu doet niet leuk vinden. De kunst is vervolgens om deze taal van je lijf te leren verstaan. Want dan wordt het ineens een heel stuk leuker.

Je lijf vertelt je dat er iets niet goed gaat. Jij merkt het op en gaat ermee aan de slag. Je lijf reageert er (hopelijk positief) op en het signaal (de klacht) wordt anders (hopelijk minder).

Hoe weet je nu wat je darmen proberen te zeggen?

Nou is het nog wel een beetje een kunst om de taal van je lijf te leren verstaan. Dat leren we helaas niet op school. Je zult dat dus nu alsnog moeten gaan leren. En daar kan ik je mee helpen. Dat doe ik in mijn Gezonder, energieker en beter in je vel traject. Benieuwd of dat ook iets voor jou is? Kom dan gerust bij me op de lijn. Ik vertel er je graag meer over.

Dat darmklachten ‘in de familie zitten’ zegt wel iets maar niet alles

Hoe vaak ik niet hoor: “Ja, maar darmklachten zitten bij mij in de familie.”. Daarna volgt dan een berustende stilte. Een stilte die zegt: ‘Het is niet anders, het zit in mijn genen. Ik kan dus niks aan mijn darmgedoe doen en heb er maar mee te leven’. 

Als ik één zin vanaf nu niet meer wil horen, dan is het deze wel. Het is namelijk een enorme beperkende overtuiging die zo weinig zegt over de vraag of je wel of niet van je darmklachten af kunt komen. 

Natuurlijk is het wel interessant om te weten of darmklachten in de familie voorkomen en aan welke kant van de familie (moeder of vader). Maar dan alleen als aanknopingspunt voor de oplossing van het probleem en niet als overtuiging dat je er dus maar mee te dealen hebt.

Vaderskant van de familie kan een aanknoping zijn

Als darmklachten aan vaderskant in de familie zitten, dan kan dat iets zeggen over je genetische gevoeligheid voor het ontwikkelen van darmklachten. Dat speelt dan vooral bij darmziekten zoals bijvoorbeeld de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Een genetische gevoeligheid wil echter zeker niet zeggen dat deze ook gaat zorgen voor het ontstaan van de ziekte. Daar spelen omgevingsfactoren zoals voeding en leefstijl een hele belangrijke rol bij en daarop heb je invloed.

Moederskant van de familie is interessanter

Ook bij moederskant van de familie kan een genetische gevoeligheid voor darmziekten zitten. Maar daarnaast is er aan moederskant van de familie nog een andere factor die belangrijk is, namelijk het microbioom van je moeder. Deze darmflora van je moeder kan een rol spelen bij het al dan niet ontwikkelen van chronisch gedoe in je buik.

Het microbioom van moeder speelt een rol

De meeste mensen worden vaginaal geboren. Bij deze geboorte krijg je als baby een hap van mama’s darmflora binnen (ja, dat klinkt smerig en gelukkig hebben we daar geen herinneringen aan….). Deze hap darmflora is echter heel bepalend, want die legt de basis voor je eigen darmflora. Als mama een gezonde darmflora had bij jouw geboorte, dan is de kans groter dan jij ook een gezonde darmflora ontwikkelt. En een gezonde darmflora beschermt tegen darmklachten.

Het eetgedrag in het gezin speelt een rol

In je gezin van herkomst leer je allerlei basisvaardigheden (en overtuigingen) die je de rest van je leven meeneemt. Een van die dingen is voeding. Wat je eet. Wanneer je eet. Hoe je eten ervaart. En daar zit heel vaak een stuk van de oplossing van het probleem. Iedereen in het gezin eet namelijk (meestal) hetzelfde. De darmflora van de gezinsleden is dan ook vaak vergelijkbaar. De darmklachten ook. Pas je de voeding aan, dan verandert het darmmicrobioom en dat heeft meestal positief effect op hoe de darm zich gedraagt.

Uiteraard zijn er meer factoren dan je familiaire achtergrond

De vraag of darmklachten in de familie voorkomen is natuurlijk maar één stukje van de puzzel. Andere aspecten zijn onder andere je voeding, of en zo ja hoeveel je beweegt door je dag heen, of ontspannen nog een beetje lukt, hoe goed of slecht je slaapt maar ook exotische vakanties in het buitenland of opgelopen voedselvergiftigingen kunnen een rol spelen. En aan al die dingen is iets te doen.

Zullen we daarom afspreken dat jij in ieder geval niet meer berust in het feit dat darmklachten in jouw familie voorkomen en jij het er dus ook mee ‘te doen hebt’? 

Benieuwd hoe je van jouw darmklachten afkomt? Mail me gerust (info@vanappeltotzeekraal.nl) dan denk ik met je mee.

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Het werkt toch allemaal niet….

Ze heeft al van alles geprobeerd. Ze heeft een tijdje glutenvrije producten gegeten, vlees vervangen door plantaardige vleesvervangers, gefermenteerde groenten geprobeerd. Het hielp allemaal maar weinig. En dat terwijl ze zo haar best doet. Haar darmen blijven echter protesteren. Alsmaar die wisselende ontlasting waar ze niet van op aan kan. Ze durft hierdoor ook steeds minder te ondernemen, want ze is altijd bezig met de vraag “Is er wel een wc in de buurt?”. 

Omdat ze al het een en ander geprobeerd heeft zonder echt resultaat, heeft ze de conclusie getrokken dat het toch allemaal niet werkt. Ze heeft het bijltje erbij neergegooid en probeert te leven met haar klachten. Dat valt helaas ook niet mee.

Misschien herken je dit in een of andere vorm ook wel bij jezelf. 

Je doet zo je best

Je doet van alles om ervoor te zorgen dat je lijf doet wat jij graag ziet, maar jouw lijf heeft daar andere ideeën over en doet niet mee. Moedeloos, zinloos, uitzichtloos…. misschien allemaal woorden die jij eraan geeft. En ondertussen voel je je ook mentaal steeds minder in je vel zitten

Maar wat nu als het niet waar is? Wat nu als het allemaal wel werkt, maar jij alleen nog niet gevonden hebt wat ‘allemaal’ nu precies voor jouw lijf is? 

Het is nooit één ding

In alle trajecten die ik de afgelopen jaren met mijn klanten heb mogen doen is mij één ding opgevallen. Het is nooit één ding dat de oplossing geeft. Het is altijd een combinatie van verschillende dingen.

Je kunt bijvoorbeeld nog zo goed je voeding op de rit hebben, maar als je heel veel stress hebt, dan zal je darm niet doen wat jij ervan nodig hebt. Of je merkt dat wat je ook eet (gezond, minder gezond, ronduit beroerd), je darm altijd dezelfde onprettige reactie geeft (namelijk wisselende ontlasting al dan niet met plotselinge aandrang). Wat je niet weet is dat je een compleet verstoorde darmflora hebt al dan niet met een parasiet.

Je kunt dus niet zomaar zeggen “het werkt toch allemaal niet”, want je hebt waarschijnlijk onvoldoende zicht op het geheel. En als je dat niet hebt en dus niet echt weet wat je moet aanpakken, dan werkt ‘het’ inderdaad allemaal niet omdat je aan het verkeerde ‘het’ aan het werken bent.

Wat je lijf zegt is altijd waar

Je moet er vanuit gaan dat je lijf echt de juiste en meest optimale output geeft gezien de omstandigheden waarin het zich bevindt. Aan jou de taak om uit te vlooien hoe je die omstandigheden kunt verbeteren, zodat die ‘meest optimale output’ van je lijf beter aansluit met jouw beeld daarover. Dat is een heel stuk leuker en positiever dan je beeld steeds naar beneden bijsturen (“ik moet er mee leren leven…”).

Wat doet deze blog met jou? Wil je dat hieronder met mij delen?

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.