Berichten

Insulineresistentie

Insuline…. misschien heb je er al eens van gehoord. Voor ons lichaam is het een heel belangrijk hormoon. Helaas komen problemen met de insulinewerking veel voor. En met name als je lichaam (langdurig) ongevoelig wordt voor insuline, kan dat veel gedoe en klachten geven op allerlei plekken in je lijf.

Deze ongevoeligheid voor insuline noemen we insulineresistentie. Het is een van de belangrijke puzzelstukjes bij chronische klachten en aandoeningen.

De rol van insuline in het lichaam

Insuline speelt onder andere een rol bij het reguleren van je bloedsuikerspiegel. En dat is heel belangrijk. Problemen met de bloedsuikerspiegel komen echter veel voor en geven een hoop klachten. Daarover heb ik al vaker geschreven.

Insuline helpt ook bij de regulatie van je geslachtshormonen en heeft daarmee een rol in de cyclus en het libido. Insuline speelt verder een super belangrijke rol bij het herverdelen van de energie in je lijf, het remt ontstekingen, ondersteunt het bindweefsel en de huid en het helpt bij het reguleren van het immuunsysteem. Allemaal hele belangrijke dingen dus.

Wat is insulineresistentie?

Insulineresistentie is dus, daar begon ik mijn blog mee, de situatie dat een deel van het lichaam ongevoelig is voor insuline. Dit deel van het lijf reageert dus niet meer op insuline. Het gevolg is dat insuline haar signaal dan niet aan de cellen in dat deel van het lijf kan doorgeven. Dat is vrij onhandig. Met name het opnemen van energie in die cellen gaat dan problemen geven. En als een cellen onvoldoende energie hebben, dan krijgen ze uiteindelijk moeite om te overleven.

Insulineresistentie kan ook heel handig zijn

Insulineresistentie is een manier van het lichaam om de beschikbare energie te verdelen over de verschillende organen. Op deze manier zorgt het lichaam ervoor dat bepaalde cellen en organen ongevoelig voor insuline worden en andere niet. Zo kunnen bepaalde organen extra energie opnemen, omdat andere organen dat even niet meer kunnen doen. En dat is handig. Bijvoorbeeld als je een infectie hebt opgelopen en je alle energie naar het immuunsysteem wilt sturen. Ook bij een acute stressvolle situatie is het handig als alle energie naar het stresssysteem gaat. In dit soort acute situaties wil je geen energie verspillen aan dingen die in die situatie niet persé nodig zijn, zoals bijvoorbeeld voortplanten. Daar kan insulineresistentie dus bij helpen.

Maar als insulineresistentie te lang aanhoudt, dan is dat niet meer handig en geeft het problemen voor de betrokken cellen en organen die dan langere tijd geen energie krijgen.

Symptomen van insulineresistentie

Het lichaam geeft meestal vrij goed aan dat er problemen zijn met de gevoeligheid voor insuline. Een aantal daarvan kun je zo zelf, zonder bloedonderzoek, zien.

Bijvoorbeeld als je vooral behoefte hebt aan zoete dingen om te eten. Of je eet altijd als een bootwerker, terwijl je lang niet altijd goed voelt wanneer je genoeg gegeten hebt. Misschien heb je wel honger na het eten of ben je dan juist moe. Ook als je niet zonder dat het klachten geeft een maaltijd kunt overslaan, moet je aan insulineresistentie denken.

Verder zijn allerlei huidklachten een mogelijk signaal. Denk aan acné, skin tags (dat zijn kleine huidkleurige wratjes), afwijkende pigmentatie in de huid en mannelijke beharing bij vrouwen.

Ook hersenklachten kunnen een teken van insulineresistentie zijn. Dan kun je bijvoorbeeld denken aan wisselende stemmingen, moeite om ergens initiatief in te nemen, onrustige gevoelens, concentratieverlies, vermoeidheid en een libido dat zoek is geraakt.

Tot slot speelt insulineresistentie bij een groot aantal ziekten ook een rol. Dat is in ieder geval zo bij diabetes type 2, metabool syndroom of overgewicht. Maar ook bij PMS klachten, PCOS of een hoge bloeddruk moet je aan insulineproblemen denken. En zo zijn er wel meer ziektebeelden te noemen.

Voeding helpt om insulineresistentie aan te pakken

Het veranderen van wat je eet, wanneer je dat doet en ook wanneer je dat even niet doet zijn hele krachtige manieren om de gevoeligheid van je cellen voor insuline te herstellen. Ook bewegen op de juiste manieren en momenten is een heel krachtig instrument.

Benieuwd hoe dat ook jou kan helpen? Meld je dan aan voor een gratis online sessie met mij. Dan kijk ik met je mee en krijg je meteen 2 tips speciaal op jouw situatie gericht.

Aanmelden kan hier: https://www.vanappeltotzeekraal.nl/gratis-sessie-met-minimaal-2-gouden-tips-speciaal-voor-jou/

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Bloedsuikerspiegel-gedoe

Ik heb het al vaker gehad over hoe belangrijk het is dat je zorgt dat je bloedsuikerspiegel in balans blijft en niet de hele dag schommelt tussen pieken en dalen. Een verstoorde bloedsuiker kan behoorlijk wat last van geven en je hele lijf ontregelen. Het is al heel lang duidelijk dat bloedsuikerspiegel-gedoe een van de mogelijke oorzaken is bij het ontstaan van chronische ziekten en klachten. Heel belangrijk dus die balans in je bloedsuiker.

Een verstoorde bloedsuikerspiegel geeft klachten

Als je bloedsuiker niet lekker in balans is, dan geeft dat klachten. Dan kun je denken aan:

  • vermoeidheid
  • lusteloosheid
  • plotseling humeurig zijn en snel geïrriteerd zonder aanleiding
  • hongerig zijn
  • bleek zien
  • trillerig zijn
  • hoofdpijn
  • meer dan normaal willen drinken en moeten plassen.

Natuurlijk kunnen deze klachten ook andere oorzaken hebben.

Bloedsuikerspiegel-gedoe geeft een hoger risico op overgewicht en diabetes type 2. Ook je hormoonhuishouding en je immuunsysteem gaan er niet echter beter van werken. Bovendien is een ontregelde bloedsuiker behoorlijk stressvol voor je lijf met alle gevolgen van dien.

Vaker iets eten lijkt de oplossing

De meeste mensen met gedoe in hun bloedsuiker gaan elke 2-3 uur iets eten. Ze nemen om 11 uur een plak peperkoek en om 15 uur een stuk fruit en merken dat dit rust geeft. Ze voelen zich daar beter bij. Helaas is dit een oplossing van korte duur. Door steeds iets kleins te eten (waar ook suikers in zitten) ontregelt het systeem uiteindelijk nog veel meer. Bij de een gebeurt dat redelijk snel en bij de ander gaan daar jaren overheen.

Beter is het om te kijken naar wat je eet en op welke momenten van de dag.

Voeding heeft invloed op je bloedsuiker

Snelle suikers hebben de meeste effect op het verstoren van je bloedsuikerspiegel. Snelle suikers zitten in zoetstoffen zoals witte suiker, honing, agavesiroop, kokosbloesemsuiker, rietsuiker enz. Een belangrijke zoetstof die nog al eens gemist wordt is high fructose corn sirop. Dat zie je met behoorlijke regelmaat terugkomen in de ingrediëntenlijst van verpakt voedsel. Ook fruitsuikers zijn snelle suikers.

Bij brood, pasta, pizza, rijst en aardappelen denken veel mensen niet meteen aan snelle suikers. Toch zitten ze daar net zo goed in. Ook deze producten laten je bloedsuiker meestal snel stijgen. En wat stijgt moet op enig moment ook weer dalen. Een snelle stijging geeft een grotere piek in de bloedsuiker en vaak later ook een snelle en diepere daling daarvan. Het is die grote schommeling in de bloedsuikerspiegel die onprettig voelt.

Hoe laat je eet kan ook een rol spelen

Niet alleen wat je eet, maar ook het tijdstip waarop je eet kan effect hebben op de balans van je bloedsuikerspiegel. Zo is het eten van iets zoets als ontbijt voor veel mensen de start van een hele dag van schommelingen in hun bloedsuiker. Een ontbijt waar ook gezonde vetten en eiwitten inzitten geeft veel meer rust.

En ook eten later op de avond en dus relatief kort voor het slapen gaan kun je beter niet doen. Dat kan er namelijk voor zorgen dat je lijf minder goed om kan met de suikers uit de maaltijd. Bovendien verstoor je ook het verteren van de vetten in die maaltijd. Je laatste maaltijd van de dag nemen voor 20 uur ’s avonds is dus een goed idee.

Er is meer mogelijk

Wat je eet en hoe laat op de dag zijn 2 knoppen om aan te draaien om je bloedsuikerspiegel weer lekker in balans te krijgen. Er zijn ook andere dingen die je bloedsuiker heel goed kunnen reguleren. Wil je daar meer van weten en zelf met je voeding aan de slag om zo gezond mogelijk verder te kunnen? Of heb je klachten waar je met voeding iets aan wilt proberen te doen? Meld je dan aan voor een gratis online sessie met mij. Dan kijk ik met je mee en krijg je meteen 2 tips speciaal op jouw situatie gericht.

Aanmelden kan hier: https://www.vanappeltotzeekraal.nl/gratis-sessie-met-minimaal-2-gouden-tips-speciaal-voor-jou/

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Vertragen…..

Ik weet niet hoe het met jou is, maar ik vind het tempo van het dagelijks leven best wel hoog; te hoog eigenlijk. Ik merk het bij mezelf en zie het ook bij anderen om me heen.

We staan vaak voor dag en dauw op, haasten ons door het ochtendritueel om zo snel mogelijk aan het werk te zijn. Op het werk rennen we de hele dag van hot naar her en aan het einde van de werkdag ligt er bij veel vrouwen nog een halve werkdag thuis te wachten.

Als je lekker in de flow bent, dan gaat het allemaal nog best wel. Dan krijg je er misschien zelfs wel een kick van als het aan het einde van de dag weer allemaal gelukt is. En toch….. zo’n hoog leeftempo heeft effect op je lichaam en hoe het functioneert.

Een (te) hoog leeftempo is stressvol

Een hoog leeftempo zorgt bij veel mensen voor een gehaast gevoel. Het lichaam neemt dit gevoel waar als een gevaarsignaal en activeert het stresssysteem, zodat jij dit gevaar goed het hoofd kunt bieden. Het gevolg is dat de hoeveelheid stresshormonen in je bloed stijgt, je extra alert bent, je hartslag omhoog gaat en je spierspanning toeneemt. Je ademhaling komt hoger in je borstkas te zitten. Je bent klaar voor ‘het gevecht’.

Een dergelijke situatie kost het lichaam veel energie. Cortisol, een van je stresshormonen, zorgt daarom voor een stijging van de hoeveelheid glucose in je bloedbaan om als energie te gebruiken. Een prima oplossing voor een korte stressreactie, maar niet voor een leven onder hoogspanning.

De grotere hoeveelheid glucose in je bloed zorgt namelijk ook voor een stijging van het hormoon insuline in je bloed. Teveel insuline in de bloedbaan heeft verstorende gevolgen voor onder andere je geslachtshormonen. Ook langdurig (of vaak) een beroep doen op je stresshormonen heeft een negatief gevolg voor je geslachtshormonen.

Een te hoog leeftempo kan er zo voor zorgen dat je cyclus uit balans raakt en dat je meer cyclus klachten krijgt. Je krijgt bijvoorbeeld een toename van PMS klachten of het ritme in je cyclus raakt verstoord.

Vertragen helpt je lijf herstellen

Als je vakantie hebt, dan ligt het leeftempo voor de meesten van ons veel lager. Waarschijnlijk voel je je dan ook fijner. Dat komt onder andere omdat je bij het vertragen van je leefritme je stresssysteem het signaal geeft dat het uit kan; dat alles oké is. Het gevolg is dat de hoeveelheid stresshormonen in je bloed daalt, net als de hoeveelheid glucose en insuline. Je hartslag daalt, je spierspanning kan herstellen en je adem zit weer gewoon lekker laag in je buik.

Je lichaam maakt bij het vertragen van je leeftempo de switch van het sympatisch deel van het zenuwstelsel (dat betrokken is bij de vecht- en vluchtreactie) naar het parasympatisch deel van het zenuwstel (dat dient voor rust en herstel). En daar knap je van op.

Bewust vertragen in het dagelijks leven

Wat zou er nu gebeuren als je in het dagelijks leven je eens vaker bewust wordt van het tempo waarin je leeft en dat tempo heel actief gaat vertragen? Hoe zou dat voor je zijn?

Zelf ben ik hier al een tijdje mee aan het experimenteren. Het valt mij elke keer weer op dat bijvoorbeeld het tempo waarin ik loop al een groot effect heeft op hoe ik me voel. Als ik mijn pas vertraag, dan voel ik mijn lichaam in de ontspanning zakken. Dat geeft rust en ruimte. Niet alleen aan mijn lijf, maar ook aan mijn intuïtie. Er komen spontaan ingevingen op als ik het tempo uit mijn dag haal. Even de rem erop zet en tot vertraging of zelfs even tot stilstand kom. Het afwisselen van een wat hoger en een wat lager tempo in mijn dagritme, maakt dat ik meer energie heb aan het einde van de dag en ook emotioneel veel beter in mijn vel zit.

Ga jij de uitdaging aan?

Neem de komende maand eens de tijd om regelmatig even naar jezelf te kijken en ontdek in welk tempo je iets aan het doen bent. En vraag je dan eens het volgende af:

  • Ben ik gehaast of heb ik de tijd?
  • Hoe voelt dit moment?
  • Hoe is het met mijn hartslag? Is die hoog of laag?
  • Waar zit mijn ademhaling? Lekker diep in mijn buik of hoog in mijn borstkas?
  • Ben ik relaxt bezig of draai ik op pure wilskracht?
  • Hoe kan ik in dat specifieke moment vertragen? En hoe voelt dat als ik dat doe?

Hoe staat het met jouw leeftempo? Wat helpt jou om dit tempo te vertragen en wat doet dat met je? Wil je dat hieronder met mij delen?

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Jeugdpuistjes op je veertigste

Met enige regelmaat hoor je volwassen vrouwen klagen over huidklachten die eigenlijk meer in de puberteit thuis horen. Ik heb het over acné en puistjes of het hebben van een hele onrustige huid. Vaak hebben deze vrouwen al van alles geprobeerd. Ze zijn bij een huidtherapeut geweest en hebben vaak al een heel scala aan huidproducten uitgetest. Meestal met wisselend resultaat.

Als het oplossen van de huidklachten van buitenaf niet werkt, dan wordt het tijd om te kijken naar het waarom van die klachten. Het lichaam geeft namelijk nooit een zinloos signaal af. Klachten zijn boodschappen van het lijf dat er iets niet goed gaat. De vraag is dan in eerste instantie wat er mis gaat, zodat je daarna kunt kijken of je het kunt oplossen.

De oorzaak van huidklachten

Huidklachten kunnen allerlei oorzaken hebben. Zo kunnen ze een signaal zijn dat er iets mis in met de darm. De huid en de darm zijn met elkaar verbonden en problemen in de darm uiten zich daarom vaak in huidklachten. Meer dan regelmatig zie je dan ook luchtwegklachten.

Huidklachten kunnen ook worden veroorzaakt door een tekort aan het huideiwit fillagrine. Dat eiwit is nodig om de huid goed te doen sluiten. Een dichte huid is niet alleen belangrijk voor je afweer maar ziet er ook beter uit.

Huidklachten in de vorm van acné en puistjes kunnen ook heel goed te maken hebben met een verstoring in de hormoonhuishouding. Zeker als er ook nog andere hormonale klachten zijn, is het slim om de oorzaak van de huidklachten in die hoek te zoeken.

Insuline kan een rol spelen

Een van de hormonen die bij dit soort huidklachten een rol kan spelen is insuline. Insuline is het hormoon dat er onder andere voor zorgt dat de glucose die na een maaltijd in je bloedbaan zit kan worden opgenomen in je cellen om gebruikt te worden voor energie. Insuline regelt op deze manier je bloedsuikerspiegel en je energiehuishouding.

Bij veel mensen is de insuline huishouding verstoord. Als je meer dan 3 keer per dag iets moet eten, omdat je anders ‘hangry’ wordt, is de kans groot dat je insuline huishouding niet goed werkt.  Het gevolg is dan, dat er teveel insuline in je bloedbaan aanwezig is. Dat kan voor huidklachten zorgen.

Insuline zorgt namelijk voor een stijging van IGF-1. IGF-1 is een groeihormoon. Het zorgt er onder andere voor dat de huidzakjes meer talg produceren. Dat kan acné en puistjes geven. Bovendien zorgt IGF-1 voor een stijging van het hormoon di-hydroxy-testosteron. Zowel mannen als vrouwen produceren dit hormoon. Deze vorm van testosteron kan huidklachten en ontstekingen van de huid geven.

Insuline is ook verbonden aan het ‘sekshormoon bindende globuline’ (SHBG). SHBG is een eiwit dat geslachtshormonen, zoals testosteron, aan zich kan binden. Als dat eiwit deze hormonen aan zich bindt, dan zijn deze hormonen niet langer actief en kunnen ze hun signaal niet doorgeven aan de lichaamscellen. En dat is gunstig, want je wilt niet teveel signaal van welk hormoon dan ook aan het lichaam geven. Dat geeft namelijk meestal allerlei klachten.

Hoe groter de hoeveelheid insuline in het bloed, hoe lager de hoeveelheid SHBG. Het gevolg is dat er dan in verhouding veel meer vrije geslachtshormonen in omloop zijn. Er is dan dus ook meer di-hydroxy-testosteron. En dat kan huidklachten en huidontstekingen geven.

Insuline zorgt er dus langs verschillende wegen voor dat acné en puistjes ook na de puberteit kunnen blijven bestaan. Dat los je niet op door dure crèmes op je huid te smeren. Helaas…., was het maar zo simpel. Gelukkig kun je er zelf wel van alles aan doen.

Zuivel kan een boosdoener zijn

Een van de voedingsmiddelen met een groot effect op dit soort huidklachten is zuivel. Dat komt omdat zuivel er voor zorgt dat er minder SHBG in omloop is en dus teveel van die ongewenste vorm van testosteron in omloop is. Het schrappen van zuivel uit je menu kan dus een hele goede eerste stap zijn. Vaak merken mensen dan ook op dat hun luchtwegen het ook beter gaan doen. En omdat de huid, de longen en de darm met elkaar verbonden zijn, weet je dan ook meteen dat het in de darm ook rustiger zal zijn. Mooi toch, hoe in het lichaam alles met elkaar verbonden is?

Er is zoveel meer mogelijk

Heb jij al jaren last van allerlei huidklachten en ben je klaar om de oorzaak daarvan te gaan opsporen en hopelijk oplossen? Meld je dan aan voor een gratis Online sessie, dan help ik je er wat verder mee op weg. Aanmelden kan hier:

Aanmelden kan hier: https://www.vanappeltotzeekraal.nl/gratis-sessie-met-minimaal-2-gouden-tips-speciaal-voor-jou/

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Energiedip na de maaltijd

Ken je dat gevoel….? Je hebt lekker gegeten en een uurtje na de maaltijd stort je zo’n beetje in en wil je eigenlijk maar één ding: even een dutje doen. Gewoon even de oogjes toe en je overgeven aan je vermoeidheid. Maar ja, vaak is dat geen optie. Zeker niet als het na je lunch gebeurt en je gewoon aan het werk bent.

Hoe komt het nu dat je dit overkomt?

Een van de redenen kan zijn dat je insulinehuishouding niet op orde is. Daarover ging mijn vorige blog. Het kan ook zijn dat je veel te veel koolhydraten hebt gegeten. Ook dan komt de vermoeidheid waarschijnlijk van een overproductie van insuline.

Maar meestal, zeker als de vermoeidheid enige tijd na de maaltijd opkomt, is er sprake van een ontstekingsreactie als gevolg van de voeding die je hebt gegeten.

Via onze voeding komen micro-organismes binnen

Als we eten dan krijgen we bacteriën, virussen of schimmels binnen die op onze voeding zitten. Dat klinkt misschien vies, maar is een normaal verschijnsel. Dat is al sinds mensenheugenis zo en daarop zijn we geëvolueerd. Met andere woorden, ons lichaam weet daar normaal gesproken wel raad mee. Bovendien krijg je zo ook goede bacteriën binnen die nodig zijn voor een gezonde darmflora.

Het zijn de pathogenen, de micro-organismes waar we eventueel ziek van kunnen worden, die we in de gaten moeten houden. En dat doet ons immuunsysteem voor ons.

Het immuunsysteem komt na het eten in actie

Pathogenen moeten dus door ons immuunsysteem onschadelijk worden gemaakt. Daarom gaat ons immuunsysteem elke keer dat jij iets in je mond stopt even aan. Het komt als het ware even kijken of wat jij daar doet met die voeding een gevaar oplevert. Deze reactie van het immuunsysteem gaat gepaard met een ontstekingsreactie. We noemen dat de post-prandiale ontstekingsreactie, ook wel afgekort tot PPIR.

Een immuunreactie na het eten kan allerlei klachten geven

Zo’n post-prandiale ontstekingsreactie kan behoorlijk wat klachten geven. De meest voorkomende zijn een energiedip enige tijd de maaltijd of een verhoogde hartslag na de maaltijd. Maar ook andere klachten komen voor:

  • behoefte aan iets zoet enige tijd na de maaltijd
  • beverig of trillerig zijn na de maaltijd
  • gevoelens van nervositeit, angst of prikkelbaarheid
  • zweten of koude rillingen na de maaltijd
  • een licht gevoel in het hoofd, duizeligheid of hoofdpijn
  • misselijkheid of een algeheel zwak gevoel na de maaltijd

Best wel vervelende klachten als je ze zo bekijkt. Gelukkig kun je er zelf iets aan doen.

Opdrukken voor de maaltijd helpt

Een van de meest effectieve dingen die je zelf kunt doen om de PPIR te voorkomen of af te remmen is om voor de maaltijd (dat mag ook een uurtje ervoor zijn), je armspieren even flink te gebruiken. Zeg maar gerust een beetje uitputten. Bijvoorbeeld door even maximaal op te drukken. Dat kan ook staand tegen de muur als opdrukken op de grond nog te zwaar is voor je. Het opdrukken moet wel echt zwaar zijn en je hartslag een beetje doen stijgen.

Door dit opdrukken maakt het lichaam een stof aan die de ontstekingsreactie na de maaltijd kan afremmen of zelfs vermijden. Die stof heet lactoferrine. Het is een hele krachtige beschermer tegen pathogenen. En als lactoferrine de pathogenen die met de voeding binnenkomt afvangt, dan hoeft het immuunsysteem niet zo actief aan de slag.

Heb jij na het lezen van deze blog de indruk dat jij ook een PPIR hebt en helpt opdrukken voor de maaltijd niet genoeg? Meld je dan aan voor een gratis Online sessie. Dan geef ik zeker nog 2 tips waarmee je direct je gezondheid kunt verbeteren.

Aanmelden kan hier: https://www.vanappeltotzeekraal.nl/gratis-sessie-met-minimaal-2-gouden-tips-speciaal-voor-jou/

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Hoe is het met jouw bloedsuikerspiegel?

Misschien is de titel van deze blog een beetje een rare vraag voor je. Een vraag ook waarop je niet meteen een antwoord weet, tenminste niet als ik hem zo stel. Toch is het een hele belangrijke vraag. Een stabiele bloedsuikerspiegel is namelijk heel belangrijk om de hele dag door voldoende energie te hebben. Maar een verstoring in je bloedsuikerspiegel kan, met name als de hoeveelheid glucose in je bloed steevast te hoog is, ook zorgen voor een slechtere werking van je immuunsysteem. En dat kan meteen vergaande gevolgen voor je gezondheid hebben.

Je lichaam zorgt er daarom continu voor dat de hoeveel glucose in het bloed (bloedsuiker) binnen de gewenste bandbreedte blijft. Hoe dat werkt en waarom dat mis kan gaan, vertel ik je in deze blog.

Eten zorgt voor stijging van je bloedsuiker

Zodra je iets eet, stijgt je bloedsuikerspiegel. Het hangt een beetje af van wat je eet, hoe snel dat gebeurt en tot welke hoogte.

Met name het eten van snelle, lege koolhydraten zorgt voor een snelle en forse toename van je bloedsuiker. Snelle, lege koolhydraten zitten vooral in brood, pasta, rijst, koek, snoepgoed, suiker et cetera.

Insuline helpt je bloedsuiker weer afnemen

Omdat een te hoge bloedsuiker gevaarlijk is, krijgt de alvleesklier bij een stijging van de bloedsuikerspiegel opdracht om insuline te maken. Insuline is een hormoon dat er voor zorgt dat de glucose in het bloed kan worden opgenomen in je cellen. Je cellen maken er energie van. Door deze opname in de cellen daalt de hoeveelheid suiker in het bloed.

Insuline is dus een hormoon dat je bloedsuikerspiegel mee helpt te reguleren. Dit proces heeft wel wat tijd nodig. Daarom is het belangrijk dat je na het eten een tijdje niet eet.

Te vaak eten verstoort de regulatie van je bloedsuikerspiegel

Helaas zie ik om me heen veel (met name) vrouwen die de hele dag door eten en dan vooral ook veel koolhydraten. Ze ontbijten (vaak iets van brood of yoghurt met muesli en gedroogde vruchten), ze nemen een gezonde snack bij de koffie (een notenreep met dadels en vijgen bijvoorbeeld), ze lunchen (soms brood, soms een salade met een cracker erbij), nemen om 15.00 uur een stukje fruit en om 17.00 uur een handje nootjes. Daarna volgt het avondeten en vlak voor het slapen gaan wil er nog wel eens een klein blokje kaas of een bakje yoghurt in gaan.

Moet je je eens voorstellen wat dit doet met je bloedsuikerspiegel. Hoevaak stijgt die dan op een dag? Hoe vaak moet je alvleesklier dan insuline aanmaken om die bloedsuiker weer te reguleren?

Het antwoord is: elke keer als je iets in je mond hebt gestopt waar je je spijsvertering voor nodig hebt gehad. In het voorbeeld dat ik hiervoor noemde, dus 7 keer per dag. Het lichaam krijgt dan geen tijd om de hoeveelheid insuline voldoende te laten dalen.

Een verstoorde bloedsuikerspiegel zorgt voor pieken en dalen

Het gevolg van dit alles is, dat de hoeveelheid insuline uiteindelijk niet meer op zijn basisniveau terugkomt. En dat is een probleem. Zeker op de lange duur.

Als je namelijk iets eet, terwijl je insuline nog niet voldoende is gedaald, dan gebeurt het volgende.

Je alvleesklier gaat in reactie op de nieuwe stijging van jouw bloedsuikerspiegel opnieuw insuline aanmaken. Alleen was er nog insuline in de bloedbaan aanwezig. De totale hoeveelheid insuline kan dan te hoog worden in verhouding tot de hoeveelheid bloedsuiker. Het gevolg is dat er meer glucose uit de bloedbaan wordt gehaald en in de cellen wordt geholpen dan nodig was. Het resultaat….?? Een te lage bloedsuikerspiegel.

En geloof me, een te lage bloedsuikerspiegel gaat niet ongemerkt voorbij. Het maakt je hongerig, chagrijnig, geïrriteerd, snel boos, licht in je hoofd, duizelig, trillerig en bovenal: je wilt NU iets eten en graag iets zoets. Doe maar een Snickers of een chocoladebol…… Laat die salade nu maar zitten. In ieder geval wil je nu iets hebben waar je lijf snel suikers uit kan halen, zodat je bloedsuiker weer snel binnen de normale waarden komt.

En wat denk je dat er dan gebeurt…??

Dan gaat het feest weer opnieuw beginnen.

En zo ontstaat het patroon dat je om de 2-3 uur iets moet eten om je energie op peil te houden. Op de lange duur overvraag je daarmee helaas wel je alvleesklier. En als je dat lang volhoudt, dan kunnen de gevolgen vrij ernstig zijn en variëren van allerlei spijsverteringsklachten tot zelfs het ontstaan van diabetes type 2.

Dus…. hoe is het nu met jouw bloedsuikerspiegel?

Als je dit nu leest, hoe stabiel is jouw bloedsuikerspiegel dan? Kun jij volstaan met 2 of 3 maaltijden per dag en kun je als het moet ook makkelijk een maaltijd overslaan? Of moet je juist elke 2-3 uur iets eten om overeind te blijven?? Als dat laatste het geval is, dan is jouw bloedsuikerspiegel mogelijk niet helemaal op orde. Het kan natuurlijk ook zijn dat je te weinig of niet de juiste voedingsstoffen eet, waardoor je snel weer honger hebt.

Is jouw bloedsuikerspiegel niet op orde en wil je daar graag iets aan doen? Meld je dan aan voor een gratis online sessie. Dan kijk ik even met je mee en geef ik je minimaal 2 tips om jouw bloedsuikerspiegel meteen te verbeteren.

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Altijd honger….

Een aantal jaren geleden had ik altijd honger. Ik at als een bootwerker (terwijl ik een kantoorbaan had). Ik at 8 keer per dag, waarvan 3 keer per dag een flinke maaltijd. Ik at bijna altijd voor het slapen gaan nog 2 boterhammen, omdat ik om 22.00 uur ’s avonds gewoon weer honger had. Het enige moment op de dag dat ik geen honger had, was in de eerste 2 uur dat ik gegeten had. Ik ging dan ook nergens heen zonder dat ik iets van eten in mijn handtas had zitten: een banaan, een plak peperkoek, een pakje sultana’s. Maar om nou te zeggen dat ik me bij dit alles heel goed bij voelde….

Continu ‘grazen’

Gek genoeg zag (en zie) ik om me heen ook heel veel mensen de hele dag door van alles eten. Tussendoortjes waren (en zijn) soort van ‘de maat’ geworden. Een beetje fruit, een handje nootjes, een koek bij de koffie en om 16.00 uur ’s middags een kopje ‘nep-soep’. Herkenbaar….??

Omdat je het zoveel om je heen ziet, kun je denken dat het dus heel normaal is. Als je kijkt naar hoe je lichaam werkt, dan is het dat alleen niet en is continu eten onverstandig. Als je namelijk elke 2-3 uur honger hebt terwijl je wel voldoende eet en je niet zonder een tussendoortje kunt, dan is dat een teken dat je bloedsuikerspiegel ontregeld is. Je bloedsuikerspiegel is de hoeveel glucose in de bloedbaan. Die moet tussen een hele smalle bandbreedte blijven, omdat teveel of te weinig bloedsuiker gevaarlijk is. Een ontregelde bloedsuikerspiegel voelt niet alleen slecht, het is ook niet goed voor je lichaam. Het kan bijvoorbeeld leiden tot allerlei spijsverteringsklachten en uiteindelijk tot Diabetes Mellitus type 2. En daar hebben best veel mensen in onze maatschappij last van…..

Waarom minder vaak eten lastig kan zijn

Het is voor je lijf veel beter als je maar 3 keer per dag eet. Voor veel mensen is dat heel erg lastig. En dat snap ik wel als ik kijk naar wat ze eten. Er worden heel veel snelle en lege koolhydraten gegeten: pasta, brood en rijst zijn daar veel gebruikte voorbeelden van. Het probleem met deze voeding is dat ze wel heel snel energie geven, maar ook heel snel ‘op’ zijn. Je verteert ze snel en dan heb je weer honger. Bovendien zorgen ze voor een snelle stijging van je bloedsuikerspiegel. Je alvleesklier gaat in reactie hierop direct zorgen dat die grote hoeveelheid glucose in je bloed opgenomen wordt in je cellen, zodat de bloedsuikerspiegel binnen de bandbreedte blijft waarin die hoort. Daarvoor maakt de alvleesklier insuline aan. Het is een prachtig systeem.

Als je echter vaak lege koolhydraten eet en/of meer dan 3x per dag eet, dan wordt de kans dat je alvleesklier na het eten teveel insuline aanmaakt steeds groter. Als dat gebeurt, dan wordt er teveel glucose uit je bloed gehaald. Het gevolg is dat jij 2 uur na je maaltijd een hongersignaal krijgt, terwijl dat eigenlijk op basis van je daarvoor hebt gegeten niet klopt. Je hebt niet echt honger. Je bloedsuikerspiegel is gewoon gevaarlijk laag en het hongersignaal zorgt ervoor dat jij iets gaat eten waardoor die bloedsuiker weer gaat stijgen. Zo wordt de balans wel even herstelt, maar het nieuwe eten zet de alvleesklier weer aan tot de productie van insuline. Je voelt hem wel toch?? Het wordt een vicieuze cirkel.

Oplossen door anders te eten

Heb je hier last van en wil je dat oplossen, dan zul je dus je voeding moeten veranderen. Je zult minder vaak lege, snelle koolhydraten moeten eten en meer voedende voeding moeten eten. Dat betekent meer groenten, een passende hoeveelheid eiwitten (uit een goede bron, dus niet uit de intensieve veeteelt) en voldoende gezonde vetten. Je voeding zo aanpassen kan in het begin best lastig zijn. Zeker omdat de meeste van ons zo weinig weten over voeding. Op de basis- of middelbare school wordt er nauwelijks iets over verteld. Hoe zou je het ook moeten weten?

Je zou eigenlijk meer moeten weten over welke soort voeding we hebben en wat de functie daarvan is in je lijf. Als je dat namelijk weet, dan is het al veel makkelijker om een voor jou voedende maaltijd te maken en om je valse hongersignalen een halt toe te roepen. En dat, gaat heel veel goeds doen voor je gezondheid. Dat heb ik inmiddels zelf mogen ervaren. Ik eet nog maar 2-3 keer per dag en heb tussen de maaltijden door geen honger meer. Ik heb veel meer energie en allerlei klachten die ik had zijn verdwenen. En in mijn tas tref je geen eten meer aan ;-).

Meer weten hierover?

Herken jij je in wat ik hier met je deel en wil jij ook ontdekken hoe je door je voeding (iets) aan te passen meer energie hebt en minder klachten? Meld je dan aan voor de Inspiratiesessie ‘Meer energie en minder klachten door andere voeding’. Dan leer ik je meer over welke voeding je lichaam nodig heeft en hoe je op een meer voedende manier tegen eten aan kunt kijken. Je krijgt een basisplan voor het opbouwen van je maaltijden en een voedingsmiddelenlijst waarmee je helemaal ‘los’ kunt gaan en je lichaam ondertussen kunt geven wat het nodig heeft. Aanmelden kan hier:

https://www.vanappeltotzeekraal.nl/meer-energie-en-minder-klachten-door-andere-voeding/

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

Vasten

In onze huidige maatschappij is voeding ruimschoots en continu aanwezig. Je kunt eten wat je wilt, wanneer je wilt en hoe vaak je wilt. Deze overvloed is evolutionair gezien nieuw en ons lichaam is dat niet gewend. Van oudsher wisselden periodes van overvloed en schaarste elkaar namelijk af. Er waren tijden waarin de natuur rijkelijk en er waar tijden waarin de natuur nauwelijks voorzag in onze voedingsbehoefte. Daarop is ons lichaam evolutionair gezien heel goed aangepast. Tijden van niet eten is een oude “stressor” waar ons lichaam wel raad mee weet. Sterker nog, af en toe niet eten is daardoor heel erg gezond.

Vasten voor je gezondheid

Ik wil het in deze blogpost graag met je hebben over vasten. Af en toe niet eten maakt wat mij betreft deel uit van een goed voedingspatroon. Er zijn verschillende redenen waarom regelmatig vasten heel verstandig kan zijn. In deze blogpost ga ik je een van die redenen uitleggen. Die reden heeft te maken met de hoeveelheid glucose in je bloed. Vasten helpt namelijk te zorgen dat je lichaam de hoeveelheid glucose in je bloed (je bloedsuikerspiegel) makkelijker op het juiste niveau kan houden. Dat is heel belangrijk omdat zowel te weinig als teveel glucose in je bloed erg schadelijk kan zijn.

Glucose

Glucose is een eenvoudige vorm van suiker. De cellen in je lichaam gebruiken (onder andere) glucose om energie van te maken. Als je iets eet of drinkt waar koolhydraten in zitten (zoals brood, pasta, rijst, aardappelen, suiker, limonade, sportdrankjes, alcohol, maar ook fruit en groenten) dan breekt je lichaam die koolhydraten in je spijsverteringskanaal af tot onder andere glucose. Via je darm wordt deze glucose opgenomen in je bloed. Daardoor neemt de hoeveelheid glucose in je bloed toe. Dat is goed, want zo kan deze glucose door het lichaam worden vervoerd naar je cellen.

Een te grote hoeveelheid glucose in je bloed is echter gevaarlijk. Je lichaam zal er dus zo snel mogelijk voor zorgen dat de glucose uit je bloed in je cellen wordt opgenomen.

Insuline

Zodra de verteerde koolhydraten (in de vorm van glucose) in je darm aankomen, merkt je darm dit op. Je darm laat deze glucose door naar je bloed en geeft een signaal aan je alvleesklier. Je alvleesklier gaat het hormoon insuline produceren en aan je bloed afgeven. Insuline zorgt ervoor dat je cellen de glucose uit je bloed kunnen opnemen. Cellen gebruiken glucose, dat zei ik hiervoor al, om energie van te maken.

Insulinereceptoren en glucosetransporters

Zodra insuline in je bloed komt, wordt het door je lichaam vervoerd naar je cellen. Op deze cellen zitten receptoren (insulinereceptoren) die speciaal gemaakt zijn om insuline aan zich te binden. Zodra insuline langs zo’n receptor komt, ontstaat een verbinding tussen die receptor en insuline. Je kunt dat zien als twee legoblokjes die precies op elkaar passen. Door die verbinding weet je cel: er is glucose in het bloed om op te nemen. Insuline zorgt er eerst voor dat de aanwezige energie in de cel wordt opgebruikt. Daardoor raakt je cel leeg. Dit ‘honger’ gevoel in de cel zorgt ervoor dat de cel een soort boodschappenjongen (een glucosetransporter met de naam GLUT4) naar de buitenkant van de cel stuurt om de glucose uit het bloed te halen en in de cel te brengen om nieuwe energie van te maken.

Sommige cellen, zoals spiercellen, kunnen ook glucose opnemen zonder insuline. Deze cellen merken op dat zij weinig glucose in hun voorraad hebben en sturen als reactie daarop hun GLUT4 naar de buitenkant van de cel om glucose op te halen. Deze cellen kunnen dus zonder insuline zorgen voor een goede bloedsuikerspiegel. Een groot voordeel daarvan is dat je alvleesklier dan geen insuline hoeft aan te maken en rust krijgt. Je alvleesklier kan dan energie steken in het maken van  spijsverteringsenzymen zodat jij je eten goed kunt verteren en dat is eigenlijk zijn belangrijkste taak. Je alvleesklier niet continue vragen om insuline te maken, is dus een heel goed idee.

Glucosetransporters worden afgebroken als je te vaak eet

Hoe vaker je eet, hoe minder actief GLUT4 wordt. Je cellen hebben dan namelijk voldoende glucose op voorraad en er is geen reden om boodschappen te gaan doen. Dat is logisch, bij een volle voorraadkast ga jij ook niet naar de (super)markt.

Je lichaam merkt vervolgens op dat jouw GLUT4 minder vaak erop uitgaat om glucose te halen. Omdat je lichaam continue moet zorgen voor een goede verdeling van de beschikbare energie, gaat het geen energie meer steken in het op peil houden van jouw GLUT4. Je lichaam steekt namelijk geen energie in iets wat jij kennelijk niet (langer) nodig hebt. Het aantal glucose-boodschappenjongens (GLUT4) die jij aan het werk kunt zetten zal hierdoor dalen. Je lichaam breekt ze af om energie vrij te maken voor andere dingen. If you don’t use it, you lose it.

Met minder GLUT4 kun je echter je bloedsuikerspiegel en de voorraad glucose in je cellen veel minder goed reguleren en dat heeft grote gevolgen voor je gezondheid. Het is dus zaak om voldoende GLUT4 te hebben, te houden en te gebruiken.

Vasten zorgt voor meer glucosetransporters

Meer glucosetransporters aanmaken doe je door regelmatig niet te eten. Want als je niet eet, ontstaat er uiteindelijk een tekort aan glucose in je cellen. Je lichaam zal in reactie hierop de aanwezige GLUT4 naar de buitenkant van je cellen sturen. Als je langer dan 8 uur aaneengesloten niets eet maakt je lichaam meer GLUT4 aan. Als je 18 uur aaneengesloten niet eet, dan heeft je lichaam zoveel GLUT4 aangemaakt dat je celwanden er helemaal vol mee zitten. Je lichaam wordt dan supergevoelig voor glucose. Zodra glucose dan weer in de bloed komt, wordt het direct opgenomen in je cellen. Overigens mag je dan gedurende deze periode van vasten ook niets drinken waar je spijsvertering voor nodig hebt. Dus geen suiker of honing in de thee, geen glaasje rode wijn, geen kokosmelk in de koffie. Water, (kruiden)thee en pure koffie zijn wel prima om te drinken tijdens het vasten.

Vasten zorgt voor beter werkende insulinereceptoren

Ook de cellen die wel insuline nodig hebben om glucose op te nemen hebben baat bij vasten. Dat heeft alles te maken met hoe vaak je eet. Elke keer als je eet krijgt je alvleesklier een signaal om insuline aan te maken. Als je meer dan 2 à 3 keer per dag eet, is je alvleesklier daar dus heel erg druk mee. Dat is niet alleen belastend voor je alvleesklier maar zorgt ook voor veel insuline in je bloed. Die insuline wordt natuurlijk gebruikt om de glucose die je hebt gegeten in de cellen op te nemen, maar op enig moment zijn je cellen vol. Je cellen zullen dan hun insulinereceptoren uitzetten, zodat insuline de cel geen opdracht meer kan geven om de glucose op te nemen.

Als jij vervolgens blijft eten (omdat je nu eenmaal hebt geleerd dat je minimaal 3 maaltijden per dag en toch zeker 2 tussendoortjes moet eten) terwijl je insulinereceptoren uitstaan (omdat je cellen genoeg glucose hebben), dan stijgt niet alleen de hoeveelheid glucose in je bloed maar stijgt ook de hoeveelheid insuline in je bloed. Je insulinereceptoren worden dan minder gevoelig voor insuline omdat het er toch altijd is. Dat is net zoiets als dat jij de radio die op de achtergrond aanstaat niet meer hoort omdat je aan het geluid gewend raakt. Pas als de radio uitgaat, merk je dat weer op. Zo is het ook met je insulinereceptoren. Als je een tijdje niet eet, dan raakt de voorraad glucose in je cellen op. Je lichaam zal dan je insulinereceptoren weer gaan activeren en deze worden weer gevoelig voor insuline. Met vasten herstel je dus ook het mechanisme om met insuline glucose op te nemen in je cellen.

Vasten is eenvoudig

Er zijn verschillende vormen van (intermitterend) vasten. Zelf vind ik overnacht vasten het prettigst en ook het makkelijkst te doen. Dat werkt als volgt.

Na je avondmaaltijd eet je minimaal 13 uur tot maximaal 16 uur niets meer. Je mag wel water, (kruiden)thee of koffie drinken maar zonder iets erin. Daarna neem je je eerste maaltijd van de volgende dag. Omdat je een groot deel van deze tijd slaapt, is deze vorm van vasten voor de meeste mensen goed te doen. Je kunt beginnen met 13 uur vasten en dat langzaam uitbouwen naar maximaal 16 uur. Blijf wel goed voelen hoe het met je gaat. Voelt het niet goed? Stop er dan mee en raadpleeg een arts of therapeut. Ben je zwanger? Doe het dan liever niet of in ieder geval niet zonder deskundige begeleiding.

Als altijd gaat het erom te ontdekken….. ontdekken wat jou voedt!

Vragen over je gezondheid?

Heb je na het lezen van deze blogpost vragen over je gezondheid? Of merk je dat het vasten lastig is voor je en wil je weten hoe dat komt en wat je daaraan kunt doen? Mail me voor een afspraak op info@vanappeltotzeekraal.nl en we gaan samen kijken wat jouw lichaam nodig heeft voor een zo optimaal mogelijke gezondheid.

 

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig arts, diëtist of therapeut om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.