Berichten

Hypothyreoïdie – een trage werking van je schildklier

In mijn blog van vorige week heb ik je verteld over het trio aan hormonen dat voor vrouwen heel belangrijk is. Dat zijn de hormonen cortisol, oestrogeen en het schildklierhormoon. Ze werken nauw met elkaar samen en beïnvloeden elkaar over en weer.

Twee weken gelden ging mijn blog over het hormoon cortisol, vorige week stond het hormoon oestrogeen centraal en deze week wil ik heel graag meer vertellen over het schildklierhormoon. Dit hormoon speelt namelijk een hele centrale rol in je lichaam en ik zie en hoor veel vrouwen waarbij de schildklier onvoldoende van dit hormoon maakt, met alle gevolgen van dien.

Functies van het schildklierhormoon

Het schildklierhormoon heeft een groot aantal functies. Het reguleert bijna alle cellen in je lijf. Het regelt onder andere ook de gevoeligheid van je cellen voor cortisol en oestrogeen. En daarom maakt het onderdeel uit van het vrouwentrio. Maar het schildklierhormoon doet nog veel meer:

  • het reguleert je lichaamstemperatuur (de schildklier is je thermostaat),
  • het speelt een grote rol bij het aanmaken van energie,
  • het is mede bepalend voor je gewicht en of dat stabiel is,
  • het beïnvloedt je geheugen en concentratie en
  • heeft effect op je libido.

Een trage werking van je schildklier ondermijnt dus deze functies. En geloof me, dat merk je!

Hét schildklierhormoon bestaat niet

Hoewel ik het hiervoor heb over ‘het schildklierhormoon’, bestaat dat eigenlijk niet. Er zijn verschillende schildklierhormonen en elk van die hormonen hebben hun eigen rol in het geheel. Zo heb je het schildklier stimulerend hormoon TSH. Als je wel eens bij de dokter bent geweest en die heeft getwijfeld aan je schildklierwerking, dan is dat hormoon in je bloed gemeten. Het is het hormoon dat de hypofyse aanmaakt om de schildklier opdracht te geven om andere schildklierhormonen aan te gaan maken. De hypofyse is een belangrijk deel van je hersenen. Het regelt samen met een ander deel, de hypothalamus, je hormoonhuishouding. Niet alleen de productie van je schildklierhormonen, maar ook de productie van je andere hormonen wordt door deze 2 delen van de hersenen aangestuurd.

Zodra het schildklierhormoon TSH via het bloed bij de schildklier aankomt, dan is dat voor de schildklier het signaal om een tweetal andere schildklierhormonen aan te gaan maken. We noemen deze hormonen T4 en T3. Het cijfer 4 of 3 geeft aan hoeveel jodium er aan de basis van dit hormoon vastzit. In de schildklier wordt vooral T4 gemaakt.

T4 is een inactief hormoon. En dat lijkt zinloos, maar dat is het niet. Niets in het lichaam is zinloos. T4 moet alleen nog worden omgezet in een actief hormoon. En dat doet de lever. De schildklier geeft dus zowel T4 als T3 af aan de bloedbaan en T4 gaat naar je lever. Daar wordt het omgezet in een tweetal schildklierhormonen. Een daarvan hebben we al gezien: T3. Een andere is rT3. rT3 is het spiegelbeeldige hormoon van T3. Zowel T3 als rT3 zijn actieve schildklierhormonen. T3 is belangrijk voor een goede werking van je hersenen en rT3 is belangrijk voor een goede werking van je immuunsysteem.

Zodra er voldoende T4 en T3 is geproduceerd en afgegeven aan de bloedbaan, dan registreren de hypothalamus en hypofyse dat. Voor hen is dat het signaal om te stoppen met het geven van opdracht om schildklierhormonen te produceren. Dit noemen we negatieve feedback. Prachtig toch?

Waarom je schildklier traag kan zijn

Een van de grootste oorzaken van een trage schildklier is de ziekte van Hashimoto. Maar er zijn nog veel meer factoren die de werking van je schildklier kunnen onderdrukken:

  • chronische stress (jawel, daar is tie weer ;-)),
  • de peri-menopauze (dat is de fase voorafgaand aan de menopauze en die begint rondom je 35e levensjaar),
  • tekorten aan voedingsstoffen, vooral mineralen,
  • gifstoffen uit je omgeving, bijvoorbeeld BPA in plastic of cosmetica,
  • oestrogeendominantie (teveel oestrogeen in verhouding tot progesteron),
  • glutenintolerantie

Je ziet wel dat er veel dingen zijn die een zware wissel op je schildklier trekken. En dat merk je.

Symptomen van een trage schildklierwerking

Als je schildklier onvoldoende goed werkt, dan geeft dat vaak een heel scala aan diverse klachten. Teveel om hier volledig op te noemen. In de vragenlijst hormonen staat een groot aantal daarvan opgenomen.

Een van de meest in het oog springende symptomen van een trage werking van je schildklier is dat je lichaamtemperatuur bij het opstaan ’s morgens (rectaal gemeten) lager is dan 36,5 graden. Verder merken mensen vaak dat:

  • hun huid en haar droog worden en dat ze haaruitval krijgen,
  • ze aankomen in gewicht en dat afvallen niet goed lukt,
  • ze moe zijn,
  • ze trager zijn in hun bewegen en denken (de hersenen lijken het minder goed te doen),
  • hun handen, voeten en het puntje van de neus koud aanvoelen,
  • ze het sneller koud hebben dan andere mensen.

Wat kun je zelf doen?

De schildklier is een belangrijk en kwetsbaar orgaan. Als je klachten hebt waarvan je denkt dat die kunnen komen van een trage schildklierwerking, dan MOET je eerst naar je huisarts. Zonder een goede diagnose heb je geen idee wat je aan het doen bent. En dat is echt niet verstandig. Zeker niet bij de schildklier.

Het kan echter zomaar zijn dat je huisarts onderzoek heeft gedaan en op basis daarvan vaststelt dat er niets aan de hand is met je schildklier. Dat kan en komt best vaak voor, ook als je wel schildklierklachten hebt. Je kunt dan in ieder geval met 3 dingen zelf aan de slag:

Voeding: zorg voor een zo groot mogelijke variatie in je voeding (dus niet 3x per dag granen), eet waar mogelijk biologisch en probeer eens een tijdje glutenvrij te eten om te voelen of je je daarbij beter voelt.

Stress: ontdek wat jou het beste helpt om regelmatig echt te ontspannen. Meditatie, yoga, massage, ademhalingsoefeningen, buiten zijn in de natuur.

Gifstoffen: vermijd zo goed mogelijk de gifstoffen die overal in onze omgeving aanwezig zijn: in de voeding, in je cosmetica, in de producten die je gebruikt in en om je huis. Doe onderzoek naar schone alternatieven. 

Meer weten?

Er is heel veel meer te vertellen over de schildklier, voeding en leefstijl. Daarom geef ik regelmatig mijn:

inspiratiesessie ‘Meer energie en minder klachten door andere voeding’ en mijn inspiratiesessie ‘Hormonen in balans’.

Aanmelden voor deze sessies kan via de website onder het kopje ‘Aan de slag’ of je stuurt met gewoon een e-mail: info@vanappeltotzeekraal.nl.

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.

En nu nog even op commando ontspannen!

Ik heb soms van die dagen dat ik mezelf compleet voorbij loop. Ik ben de hele dag bezig, de ene klus gaat naadloos over in de andere klus. Even rust nemen schiet er dan meestal ‘snel’ bij in. Tja, als alles snel gaat op zo’n dag, dan dit dus ook ;-).

Actie, actie, actie….

Laatst had ik weer zo’n dag. De hele dag druk gewerkt, geen tijd genomen om tussen de middag even een half uurtje buiten te gaan wandelen, gegeten aan mijn bureau en maar doorgaan… Toen de werkdag erop zat, ben ik meteen de keuken in gedoken om iets te eten te maken, want ik moest (mocht) naar gitaarles. Wel even rustig gegeten, maar de laatste hap nog niet doorgeslikt of alweer aan de afwas en toen vlug, vlug de auto in op weg naar de les. En ondertussen dacht ik ‘nu nog even op commando ontspannen’….. Ik hoef je niet uit te leggen dat dit geen fijne dagen zijn wel?

Vroeger had ik dit soort dagen heel vaak. Het ging ook van kwaad tot erger en ik merkte steeds vaker dat ik niet meer kon stoppen met maar doorgaan. Zelfs al was ik nog zo moe, mijn hoofd was altijd druk, altijd bezig om mij weer vooruit te jagen om in actie te blijven. Ik voelde mij net een ontspoorde goederentrein op weg naar het stootblok. Niet echt tof.

Continu ‘van hot naar her’ rennen

Herken je dit? Ik hoor met name vrouwen om mij heen dit heel vaak zeggen… En dat is echt niet oké, want als jij continu actief bent en van hot naar her rent, dan denkt je lijf dat je in gevaar bent. Dit zorgt ervoor dat je stresssysteem wordt geactiveerd. Dit is bedoeld om de stressreactie te kunnen hanteren en oplossen. Dat laatste gebeurt niet, want jij blijft door je actieve toestand het gevaarsignaal uitzenden. Je stresssysteem blijft dus aan staan.

Een van de hormonen waar je dan continu een beroep op doet is cortisol. Cortisol is een van je stress hormonen. Het werkt bij stress samen met een ander stresshormoon: Adrenaline. Adrenaline is belangrijk voor de start van de stressreactie en cortisol is het stopsignaal daarvan. Cortisol is het hormoon dat dus voor de oplossing moet zorgen. Cortisol zorgt zo voor rust.

Dit stresssysteem is gemaakt voor kortdurende gevaren: er komt een tijger binnen of je moet abrupt remmen voor een rood stoplicht. Dat zijn acute stressprikkels. Daar is het systeem perfect voor gemaakt. Het gaat aan en even daarna, als het gevaar geweken is, gaat het weer uit. Cortisol heeft dan haar werk gedaan en alle hormonen komen weer tot rust.

Teveel stress geeft cortisol problemen

Dat werkt dus niet zo bij voortdurend gevaar (chronische stress). Dan blijft onder andere cortisol in grote hoeveelheden aanwezig in de bloedbaan. Dat merk je bijvoorbeeld aan het volgende:

  • je voelt je moe maar opgedraaid (je kunt niet meer echt tot rust komen)
  • je kunt niet meer stoppen met piekeren, je voelt je onrustig of nerveus
  • je hebt moeite om in slaap te komen
  • om 22.00 uur ’s avonds heb je ineens veel meer energie en kun je er weer tegen
  • je gewicht neem toe en dan vooral rondom je middel (het bekende zwembandje)
  • je hoofd doet het niet meer zo goed (je geheugen laat je vooral onder druk in de steek)
  • je libido is ver te zoeken

Cortisol blijft zo hoog in de bloedbaan omdat het haar signaal wil doorgeven aan de cellen. De oplossing moet namelijk op celniveau in gang gezet worden. Om dat signaal te kunnen horen hebben cellen receptoren voor cortisol. Als cortisol op die receptor gaat zitten, dan komt het signaal door en kan de cel gaan werken aan de oplossing. Het probleem bij continu teveel cortisol in de bloedbaan is alleen dat de cellen ‘horendol’ worden van alle cortisol die steeds maar haar boodschap wil doorgeven. De cellen gaan zich hiertegen beschermen door hun receptoren uit te zetten. Ze worden ongevoelig voor cortisol. Dat noemen we cortisolresistentie. En dat is dus echt waardeloos, want dan heb jij een hele boel cortisol om de stress uit te zetten en je cellen luisteren er niet meer naar. Het gevolg is dat jouw stressreactie niet tot rust kan komen.

Als deze cortisolresistentie te lang duurt, dan krijg je kalm aan klachten die horen bij te weinig cortisol. Dat kun je merken aan:

  • je voelt je moe en opgebrand
  • slapen helpt niet meer echt tegen je vermoeidheid
  • met name in de ochtend en in de middag tussen 14.00 en 17.00 uur ben je heel moe
  • koffie is echt nodig om de dag door te komen
  • je bent emotioneel, alles is je teveel en je ziet alles veel zwaarder in dan vroeger
  • je bent heel snel geïrriteerd
  • je bent ineens heel vatbaar voor infecties (griep, verkoudheden)
  • je hebt allerlei onverklaarbare spijsverteringsklachten
  • je libido is compleet verdwenen

Cortisol problemen aanpakken

Alles bij elkaar genomen snap je natuurlijk wel dat het zaak is om dit te voorkomen. Want echt blij word je niet van al dit soort klachten. Gelukkig kun je zelf heel veel doen om je gevoeligheid voor cortisol te vergroten en zo de cortisolresistentie oplossen. En dan…. kan cortisol haar boodschap weer doorgeven aan je cellen, dan de hoeveelheid cortisol in je bloedbaan omlaag en kan er rust komen. Dan moet je natuurlijk ondertussen ook iets aan je leefstijl gaan doen hè, want als jij maar door blijft ‘jakkeren’ dan wordt het voor je lijf wel heel erg moeilijk om tot rust te komen. En rust is zo belangrijk voor herstel van het lichaam en je geest.

Een van de dingen die je zelf kunt doen en dat echt super goed werkt is skin-to-skin contact. Daar heb ik eerder al een blog over geschreven. Verder is yoga en meditatie bij uitstek geschikt om cortisol tot rust te brengen, maar ook lekker wandelen in het bos. Het is misschien best even zoeken wat voor jou het beste werkt om tot een rustiger tempo in het leven te komen en zo ook rust in je lijf en hoofd te vinden. In onze maatschappij waarin alles steeds sneller en vluchtiger lijkt te gaan, is het denk ik een continu proces van bewustwording. Hoe voel ik me eigenlijk? Kan ik nog ontspannen? En zo nee, wat ga ik dan anders doen?

Cortisol ontregelt je hele hormoonhuishouding

Inmiddels heb ik daar best aardig mijn weg in gevonden. En dat is belangrijk, want de productie van cortisol gaat altijd voor op de productie van je andere hormonen. Dat is natuurlijk logisch, want gevaar moet altijd eerst afgewend worden. Maar als de productie van cortisol overuren draait, dan geeft dat dus problemen met je geslachtshormonen, je schildklierhormonen en je bloedsuikerspiegel hormonen. Daarom zie je bij cortisol problemen klachten in de menstruatiecyclus, is het libido zoek, krijg je het koud en kom je aan in gewicht.

Wil je weten hoe het eigenlijk staat met jouw hormonen? Download dan mijn GRATIS VRAGENLIJST HORMONEN.

Disclaimer: De inhoud van deze blogpost geeft mijn persoonlijke visie op een gezonde leefstijl weer en is uitdrukkelijk niet bedoeld als individueel advies aan jou als lezer noch als vervanging van begeleiding door een therapeut of arts. Het veranderen van je voedingspatroon of leefstijl vraagt namelijk om deskundige begeleiding, zeker als je gezondheidsklachten hebt of in verwachting bent. Neem bij gezondheidsklachten of zwangerschap daarom altijd contact op met je huisarts en/of vind een deskundig therapeut, arts of diëtist om je te begeleiden bij veranderingen in je eetpatroon. De lezer wordt ook gewezen op de van toepassing zijnde algemene disclaimer die hier te lezen is.